İkale Sözleşmesi nedir?
İkale sözleşmesi işçi ve işverenler arasında yapılan iş sözleşmesini mutabakat sağlayarak feshetme işlemi için iş hayatımızda kullanılan bir sözleşme çeşididir. Taraflar mevcut iş sözleşmelesini ikale sözleşmesi ile beraber özgür iradesi ile gerçekleştirilmektedir. İkale sözleşmesi, çalışma hayatında yaşanabilecek problemleri çözmek adına, işçi ve işveren arasında oluşan anlaşmazlık neticesinde iş sözleşmelerini karşılıklı feshetmek için hayata geçirilen bir uygulamadır. İkale sözleşimesi nedir, ikale sözleşmesi nasıl hazırlanır? Konu ile ilgili tüm detaylara bu yazımızdan ulaşabilirsiniz.
Yazımızın girişinde de belirttiğimiz gibi bu sözleşme işçi ve işveren arasında anlaşmalı olarak iş sözleşmesinin sonlandırılması için yapılmaktadır. Bunun anlamı ise, iş sözleşmesinin feshi durumunda bazı hakların konu olmasıdır.
kale sözleşmesinin tanımı ya da düzenlenmesine ilişkin hususlar yasal olarak düzenlenmemiş olup, uygulamanın içerisinde kendi kendine doğmuştur.
Yasal olarak düzenlenmemiş bu sözleşmenin, hukuki kaynağı Türk Borçlar Kanununun “Sözleşme Özgürlüğü” başlıklı 26. maddesine dayanmaktadır. İlgili kanun maddesinde, “Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.” şeklinde belirtilmiştir.
İkale sözleşmesi, mevzuatta bulunmasa bile Yargıtay içtihatlarınca kabul edilmiş ve ikale sözleşmesinin geçerliliği için bazı koşullar getirilmiştir.
Eğer iş sözleşmesi ikale sözleşmesi ile sonlandırılıyor ise her iki tarafta herhangi bir hak iddia edemeden birbiri ile bağını kopartmaktadır. Ne işveren işçiden, ne de işçi işverenden herhangi bir hak talebinde bulunmayacaktır.
Açıkça söylemek gerekirse ikale sözleşmesi tamamen işverenin lehine sonuçlar doğurmaktadır. Eğer devam eden iş tek taraflı fesih yolu ile sonlandırılıyorsa işçinin savunması gereken haklar işverenin haklarından daha fazladır. Sadece bazı durumlarda ikale kavramı işçi için iyi sonuçlar doğurabiliyor. Buna örnek vermek gerekirse işçi daha iyi bir ücret ile çalışabileceği bir iş bulmuştur ve işveren ile anlaşma yaparak ikale sözleşmesi imzalamıştır. Bu durumda işçi 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi‘nde hüküm altına alınan bildirim yani ihbar süresince çalışmak zorunda olmayacağı için, bir an önce yeni işyerinde çalışmaya başlayabilir. Fakat bunun dışında ikale sözleşmesi imzalanması işçi lehine bir fayda sağlamamaktadır.
Fakat ikale sözleşmesi durumu bazı işverenler tarafından iş kanununun işçilere tanıdığı hakların gözetilmemesi amacı ile yapıldığı görülüyor. Yargıtay, yapılan ikale sözleşmesinin işçinin özgür iradesi ile yapıldığına emin olmak için iyi bir araştırma süreci başlatıyor. Eğer işveren işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödeyerek aynı zamanda ikale sözleşmesi yapıyorsa bu çok büyük şüphe uyandırmaktadır. Nedenini soracak olursanız, yazımızın girişinde belirttiğimiz gibi ikale sözleşmesi eğer iki taraf özgür iradesi ile yapıldıysa işverenin herhangi bir şekilde kıdem veya ihbar tazminatı ödeme zorunluluğu bulunmuyor. İkale sözleşmesini baskı altında yapan işçinin her zaman kanıtlar sunarak işe iade davası açma hakkı bulunmaktadır.
İkale Sözleşmesi neden yapılır?
ikale sözleşmesi kısaca işçi ile işverenin iş sözleşmelerini anlaşarak sonlandırması durumlarında hayata geçirilmektedir. İşyerinden kendi rızasıyla ayrılmak isteyen ama kıdem tazminatını alamamaktan korkan, ya da işçiyi geçerli bir nedeni olmaksızın işten çıkarmak istediği halde, işçinin dava yoluna gidip, kendisini zor durumda bırakacağını düşünen işverenler oldukça fazla. Ülkemizde iş hukuku davaları olabildiğince uzun sürdüğü için bu sürelerin sonuçlanmasını beklemeyen taraflar makul denilecek bir yarar elde ederek işten sözleşmelerini feshedebilirler.
Bu işlem neticesinde, işçi kıdem tazminatına kavuşacak, işveren ise, işçisi ile anlaşma yoluyla sözleşme feshi yaptığı için, ileri ki dönemler de herhangi bir işe iade/alacak davası ile muhatab olmayacak.
İşçinin ikale Sözleşmesi imzalamaması durumunda vazgeçtiği haklar
Eğer işçi kendi rızası ile iş sözleşmesini feshedecek olur ise, hepimizin bildiği gibi bir takım haklarından da feragat etmesi gerekmektedir. Eğer böyle bir durum söz konusu ise, nasıl olsa işten ayrılmayı göze alan işçi, kıdem tazminatını tahsil edebilmek için, işvereni ile mutabakat sağlayabilir. Bknz: 03 koduyla işten çıkarılma
İkale sözleşmesi imzalanırsa;
İşçi işvereni ile anlaşarak kendisinden kıdem tazminatını da talep edebilir. İşten kendi rızası ile ayrılmak isteyen işçi için, kıdem tazminatı ödeme zorunluluğu bulunmayan işveren, arzu eder ise, işçi ile anlaşarak kendisine kıdem tazminatı ödeme işlemi yapabilir.
Çünkü normal şartlarda kendi rızası ile işten çıkan işçi için tüm işlemler istifa yönünde ilerleyeceği için ve istifa eden işçiye de işveren kıdem tazminatı da ödemeyecektir.
Normal şartlarda işçilere kıdem tazminatı ödemesi yapmak için işverenlerin 04 ( Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından feshi ) kodunu kullandığına şahit oluyorum. Bu son derece yanlış bir uygulamadır. Ortada herhangi bir ispat delil durumu söz konusu değilken, işçi ile sözlü mutabakat sonucu anlaşarak sırf kendisi mağdur olmaması adına işten çıkış bildirgesinde 04 kodu kullanılarak işlem yapılan bazı işçi arkadaşların, daha sonra kötü niyet göstererek, daha fazla kazanç sağlamak adına işverenine işe iade dava açtığına bizzat ben şahit oldum. Bu nedenle ikale sözleşmesi işveren nazarında hayati önem arz etmektedir.
İşverenler arzu ederler ise, kendi rızası ile işten ayrılan işçi için, kıdem tazminatı ödeme yolunu, ikale sözleşmesi ile çözebilir. Çünkü ikale sözleşmesi, karşılıklı yapılan fesihler için geçerlidir ve fesih işlemi sırasında iki tarafında mutabakat sağladığı acıkça beyan altına alınmıştır.
Sözleşmeler, tarafların iş sözleşmesini anlaşarak feshettiklerini ve tüm alacakların ödeneceği, bu nedenle herhangi bir dava açma durumunun olmadığı, tarafların mutabakat sağladığı şahitlerinde huzurunda imza altına alınacaktır.
İkale sözleşmesi örneği için TIKLAYINIZ.
İkale sözleşmesi işsizlik maaşına engel mi?
Hepimizin bildiği gibi, işsizlik maaşından faydalanmak için prim şartlarını yerine getirsek bile, işten hangi neden ile çıktığımız ya da çıkartıldığımız çok önemlidir. Şuan ki mevcut sisteme göre, anlaşarak yapılan fesihler için uygun bir işten çıkış kodu bulunmamaktadır. Normal şartlarda ikale yoluyla iş sözleşmelerinin sona erdiği durumlarda işten çıkış kodu olarak 03 ( belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi – istifa ) seçilmektedir. Bu nedenle ikale yoluyla yapılan işlemlerde işçi işten çıktıktan sonra işsizlik maaşından faydalanamayacaktır. Bknz: İşten çıkış kodları ve işsizlik maaşı
Hangi durumda işsizlik maaşına hak kazanılır? Hangi durumlarda kıdem tazminatına hak kazanılır?
