Eksik gösterilen maaş haklı fesih sebebidir
Soru: Merhaba, 4 yıldır bir firmada çalışıyorum. İşimden memnunun fakat maaşımın bir kısmını elden alıyorum. Ne yaptıysam bir türlü işvereni bu tavrından vazgeçiremedim. Açıkçası bu durum çok canımı sıkıyor ve gerekirse işten ayrılmayı bile düşünüyorum çünkü hakkımız yeniyor. Ben bu şartlar da işten ayrılırsam kıdem ve ihbar tazminatı alabilir miyim? Ayrıca olası bir iş bulamama durumunda işsizlik maaşından da faydalanabilir miyim? Teşekkür ederim.
Cevap:
Merhabalar,
Doğrusunu söylememiz gerekir ise, bahsettiğiniz konu ülkemiz de kanayan bir yara. Tabi ki hepsi için böyle bir şey söyleyemeyiz fakat bir çok firma, çalışanlarının gerçek maaşını saklayıp, asgari ücretten bildirim yapıyor. Bu neden ile sözde maliyetlerini düşürüyor fakat, işçinin ve devletin parasını çalıyor. Üstelik yanıltıcı belge düzenliyor.
Fakat son yıllarda işsizlikle mücadelesinde çok önemli mesafe alan Türkiye, kayıt dışılıkla savaşta da gün geçtikçe başarılı oluyor. Sigortasız çalışanların sayısı da, oranı da azalıyor. Fakat sizin bahsetmiş olduğunuz bu durum ‘gizli kayıt dışı‘ işlemleri halen devam ediyor ve özellikle çalışanların oldukça fazla canını yakıyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu bu durumun önüne geçebilmek adına meslek kodları uygulamasını hayata geçirdi.
Sosyal Güvenlik Kurumu, işverenlerden artık Aylık Prim ve Hizmet Belgeleri‘nde meslek kodu beyanını istiyor. Sosyal Güvenlik Kurumu bu sayede işverenlerin hangi meslek grubundan işçi çalıştırdığını ve bu işçilere ne kadar ücret ödediğini kontrol ediyor ve bu sayede sizin başınıza gelen esas ücretlerin bir şekilde doğru bir şekilde bildirimi yapılmasını sağlamak istiyor fakat bu sefer de işverenler genellikle yanlış meslek kodu ile bildirim de bulunuyor.
Örnek vermek gerekir ise;
Kişi iş yerinde elektrik mühendisi olarak görev yapıyor ama işveren meslek kodunda, elektrik mühendisi olarak değil de elektrik teknikeri ya da elektrikçi olarak beyan da bulunuyor bu sayede, ödediği maaş çok fazla olsa da meslek kodunda ki farklılık nedeniyle iş içinden çıkılmaz bir hal alıyor ve dolayısıyla meslek kodu uygulamasından sağlıklı bir sonuç alınamıyor. Fakat 01.01.2018 tarihinden itibaren Sosyal Güvenlik Kurumu mesleki kodların bildirimi yanında, doğru bildirilmemesi halinde idari para cezası uygulamasına geçti. Yani işverenler, elektrik mühendisi çalıştırıyor ise, meslek kodunu da elektrik mühendisine uygun bir şekilde beyan etmek durumunda. Aksi halde tespit edildiği taktirde işverenlere idari para cezası uygulanacak. Bknz: Meslek kodu uygulamasında idari para cezası başlıyor
Güncel SGK meslek kodları‘nı görüntülemek için TIKLAYINIZ.
Sessiz kalmayın, geleceğinizi kaybetmeyin.
Zaman zaman yazılarımızda dile getiriyoruz. Evet işsizlik zor, tabi ki bizim söylemimize göre hareket etmek zorunda değilsiniz fakat bu tarz bir durumda kaybınız gerçekten ileri ki zamanlar da canınızı sıkabilir.
Ücretinizi elden alırsanız ileride ne gibi problemler ile karşılaşırsınız?
Emekliliğiniz de daha düşük maaş alırsınız.
Öncelikle olası bir emeklilik durumunda, Sosyal Güvenlik Kurumu, size beyan edilen ücretinizden emekli maaşınızı hesaplayacak ve ödeyecektir. Siz o dönemde ya benim maaşım şu kadardı ama ben şu kadarını elden alıyordum demeniz hiç bir şeyi değiştirmeyecektir. Dolayısıyla, elden aldığınız para yüzünden emekli olduğunuz da daha az emekli maaşı almanız kaçınılmaz olacaktır.
Geçici iş görememezlik ödeneğiniz düşük olur.
Olası bir iş kazası ya da rahatsızlığınızdan dolayı almış olduğunuz istirahat karşılığında Sosyal Güvenlik Kurumu size istirahat süresince ödeme yapar. Peki bu ödemeyi yaparken neyi baz alır? Tabi ki, işvereninizin kendilerine beyan ettiği ücretinizi. Bu da neye sebep olur? Bu tarz bir durumda maaşınız hileli bir şekilde Sosyal Güvenlik Kurumu’na düşük beyan edildiği için, otomatikman siz de geçici iş görememezlik ödeneğinden olması gerekenden daha az faydalanırsınız. Sosyal Güvenlik Kurumu işveren tarafından kendilerine beyan edilen brüt ücrete göre ödeme yapmaktadır. Sizin elden alacağınız maaş bu konuda ciddi zarara uğratabilir. Bknz: Ne kadar Rapor ( istirahat ) parası alabilirim?
İşsizlik maaşınız daha düşük olur.
Bu durum işsizlik ödeneği tutarlarına da etki gösterir.
Her ne kadar, çalışanların maaşı ne kadar olursa olsun alacakları işsizlik maaşının asgari ücret brüt tutarının yüzde 80’ini geçmese de, bu durum sizin olası bir işsiz kalma durumunuz da işsizlik maaşınıza da olumsuz yönde etkileyecektir. Çünkü İşsizlik maaşı miktarı sigortalının son 4 aylık prime esas kazançları dikkate alınarak, günlük ortalama brüt kazancının %40’ı olarak hesaplanmaktadır.
Yani iki tane işçi düşünün, ikisi de 4.000 TL maaşı alsın. Biri maaşının tam yatmasından dolayı, 1.500 Lira işsizlik maaşı alırken, diğeri 2.000 Lirasını elden aldığı için, 1.100 Lira işsizlik maaşı alır. Arada ki 400 TL’yi beğenmiyorsanız tabi ki daha fazla bir şey söylememize gerek yok.
Bu şartlarda çalışmak zorunda değilsiniz. İş sözleşmenizi haklı neden ile feshedebilirsiniz.
Gerçek ücretin gizleniyor olması çalışan açısından da bazı haklar doğuruyor. Eğer gerçek ücretiniz Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan saklanıyorsa, iş sözleşmenizi 4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 24. maddesinin “e” bendine dayanarak haklı neden ile feshedebilirsiniz.
Tazminatı gerektiren haklı fesih sebeplerinden birisi de işverenin gerçek ücreti bordroya yansıtmayıp, saklamasıdır. Hemen iş sözleşmenizi feshederek kıdem tazminatınızı talep edebilirsiniz. Bknz: İşçinin haklı nedenle fesih hakkı Bu şekilde yapacağınız işlemde sadece kıdem tazminatınızı ve içerideki mevcut haklarınızı talep edebileceğinizi unutmayın. Haklı fesihlerde tarafların birbirlerinden ihbar tazminatı talep etme şansı bulunmamaktadır.
Bu şekilde iş sözleşmenizi feshederseniz ihbar tazminatına hak kazanamazsınız.
İşsizlik maaşından faydalanabilir miyim?
Bknz: Hangi durumlarda işsizlik maaşı alınır? Hangi durumlar da kıdem tazminatına hak kazanılır?
İş sözleşmenizi gerçek ücretinizin gizlenmesinden dolayı haklı neden ile feshederseniz eğer gerekli prim şartlarını yerine getiriyorsanız işsizlik maaşından faydalanabilirsiniz. İş akdinizin feshinden sonra 30 gün içerisinde işsizlik maaşına başvurup ödenekten yararlanmaya başlayabilirsiniz. İşsizlik maaşı nedir? İşsizlik maaşı şartları nelerdir?
Maaşı elden almanın dezavantajları
