Kadın işçilerin çalışma hayatı
Kadın işçilerin çalışma hayatında, özellikle hamileliği esnasında yaşadığı sıkıntılar ile ilgili oldukça sık soru almaktayız.
Bu yazımız da, genel anlamla Kadın işçilerin hakları ve doğum nedeniyle iş yeriniz de yaşanabilecek sorunlar ve bunların cevaplarını bulabilirsiniz.
Bizim dikkatimizden kaçan ya da bu konu ile ilgili sizin merak ettiğiniz bir konu var ise şayet bizlere aşağıdaki iletişim formu aracılığıyla ulaşabilirsiniz.
İşveren doğum izni sürem içinde işe gelmememden dolayı hizmet akdi mi feshedebilir mi?
Hayır, doğum izni süresinde kadın işçilerin çalıştırılması yasaktır. Dolayısıyla bu süre zaafı içerisinde hizmet akdi feshedilemez.
Hamileliğim sırasın da doktorumun onayıyla işverenimden daha hafif iş talebinde bulunabilir miyim?
Evet, doktorunuz onay verdiği taktirde kadın işçi sağlığına daha uygun işlerde çalıştırılabilir. Başka bir işe aktarılmanız teknik olarak mümkün değil ise, sizin ve bebeğinizin sağlığı göz önünde bulundurularak ücretsiz izinli sayılmanız sağlanır.
Hamileliğim süresince çalışırken periyodik kontrollerimi nasıl yapabilirim?
Hamileliğiniz süresince periyodik kontrollerinizi yapabilmeniz için işvereniniz size ücretli izin verir.
Yıllık ücretli izinim hesaplanırken doğum izinlerim dikkate alınır mı?
Kadın işçilerin 4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 74. maddesi hükümleri uyarınca doğumdan önce ve doğumdan sonra çalışmalarının yasak olduğu sekizer haftalık ( çoğul gebelikte doğumdan önce on, doğumdan sonra sekiz ) süreler, yıllık izin haklarınız da çalışılmış gibi sayılır.
Doğumumdan sonra çocuğumun bakımı için izin kullanabilir miyim?
Evet, doğum öncesi ve sonrası ( tekil gebelikte ) kullanmış olduğunuz 16 haftalık izninizden sonra, iş yerinizden talep etmeniz durumun da altı aya kadar ücretsiz izin alma durumunuz vardır. Ancak bu süre yıllık ücretli izin hakkınızın hesabında dikkate alınmaz.
Doğumdan sonra kadın işçinin süt izni ne kadardır?
Doğumdan sonra çocuğunuz 1 ( bir ) yaşına gelene kadar günde toplam 1.5 ( bir buçuk ) saat süt izni kullanma hakkınız bulunmaktadır.
Süt izni nasıl kullanılır?
Doğumdan sonra günde 1.5 saat kullanılacak süt izninin hangi saatlerde kullanılacağını kadın işçi belirler. Burada esas olan bebeğin sağlığı olduğu için süt izni toplu halde kullanılamaz.
İşveren süt iznimden dolayı ücretimde herhangi bir kesinti yapabilir mi?
Hayır, doğumdan sonra kullandırılan günde 1.5 saatlik süt izinleri çalışma saati olarak sayılmaktadır, bu nedenle herhangi bir kesinti yapılamaz.
Gebe veya emziren bir kadın günde maksimum kaç saat çalıştırılmalıdır?
Gebe veya emziren bir kadın günde 7.5 ( yedi buçuk ) saatten fazla çalıştırılamaz.
İşveren gebe bir kadına gece çalışması yaptırabilir mi?
İşveren kadın işçisine gebe olduklarını doktor raporuyla ispat ettikleri taktirde doğuma kadar gece çalışması yaptırtamaz.
Kadın işçiler gece postalarında çalıştırılabilir mi?
18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç kadın işçilerin sanayiye ait işlerde gece çalıştırılması yasaktır.
18 yaşını doldurmuş kadın işçiler ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı‘nca hazırlanan ” Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik“te belirtilen şartlara uyulması kaydıyla gece çalıştırılabilir.
Kadın işçileri gece postalarında çalıştıran işverenlerin sorumlulukları nelerdir?
a) Gece postalarını 7.5 ( yedi buçuk ) saati geçmeyecek şekilde düzenlemeleri gerekmektedir.
b) Gece postasında çalıştıracakları kadın işçiler için işe başlamadan önce yönetmelikte tanımlanan kişi ve kurumdan çalışmalarına engel bir durum olmadığına dair sağlık raporu alarak her 6 ( altı ) ayda bir bu raporu yenilemek zorundadır.
c) Belediye sınırları dışındaki iş yeri işverenleri ile belediye sınırları içinde olmakla beraber posta değişim saatlerinde alışılmış araçlarla gidip gelme zorluğu bulunan iş yerleri işverenleri için gece postalarında çalıştırılacak kadın işçiler için uygun araçlarla en yakın merkezden iş yerine götürüp getirmek zorundadır.
İşveren sadece cinsiyetimden ötürü ( kadın olmam ) daha az ücret verme hakkına sahip mi?
Hayır, aynı veya eşit şartlarda çalışıyor iseniz, işveren sadece kadın olduğunuz için sizi erkek işçilerden ayrı tutarak daha düşük ücret ödeyemez.
İşveren sadece cinsiyetimden ötürü iş akdi mi feshedebilir mi?
Hayır, ırk, renk, medeni hal, aile yükümlülükleri, din, siyasi görüş, cinsiyet, hamilelik gibi durumlar hizmet akdinin feshi için geçerli bir neden oluşturmaz.
İşe yeni başladım, analık nedeniyle sağlık yardımlarından faydalanabilir miyim?
5510 Sayılı sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu‘na göre sağlık hizmetlerinden faydalanabilmeniz i son bir yıl içerisinde 30 ( otuz ) gün prim gerekli. Fakat işe yeni giren daha 30 ( otuz ) günlük primi dahi olmayan kadın işçiler için de ayakta veya yatarak gerçekleşecek tüm tedavi, tahlil ve tıbbi müdahaleler genel sağlık sigortası kapsamındadır.
Analık halinde geçici iş görememezlik ödeneğinden faydalanabilir miyim?
Doğum sebebi ile geçici iş görememezlik ödeneğinden faydalanabilmeniz için;
- Doğum gerçekleştiği tarihte sigortalılığın sona ermemiş olması,
- İstirahat dönemlerinde iş yerinde çalışmamış olması,
- Doğumun gerçekleştiği tarihten geriye dönük bir yıl içerisinde en az doksan gün kısa vadeli sigortalılık priminin yatırılmış olması,
Gerekmektedir.
Analık halinde alacağım geçici iş görememezlik ödeneğinin günlük miktarı ne kadardır?
Doğum yaptığınız tarihten önceki 12 ( on iki ) aydaki son üç ay içinde almış olduğunuz prime tabii brüt ücretler toplamınızın günlük ortalaması bulunur. Ayaktan istirahatli iseniz bu tutarın 2/3’ü, yatarak tedavi oluyorsanız bu tutarın 1/2’si analık sebebiyle, çalışmadığınız her gün için geçici iş görememezlik ödeneği olarak ödenir.
Bakıma muhtaç malül bir çocuğum var, erken emekli olabilir miyim?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu bakıma muhtaç malül çocuğu olan kadın işçiler için daha erken emekli olabilme imkanı sunmaktadır.
Buna göre; Kadın işçi bakıma muhtaç malul çocuğu olduğunu “Maluliyet ve Sağlık Kurulları Daire Başkanlığı“nca uygun görülecek bir raporla belgelerse 01.10.2008 tarihinden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayılarına eklenecek ve eklenen bu süreler emeklilik yaş haddinden de indirilecektir. Kadın işçi evlat edindiği malul çocuğu için de aynı haktan yararlanabilecektir.
Ölüm aylığı hangi şartlarda bağlanır?
a) Hizmet akdiyle çalışan, bağımsız çalışan veya kamu görevlisi olarak çalışan sigortalılarla isteğe bağlı sigortalıların 1800 ( bin sekiz yüz ) gün prim ödeme şartını yerine getirmeleri,
b) Hizmet akdi ile çalışan kadınların, 5 ( beş ) yıldan beri sigortalı olup ( borçlanma süreleri hariç ) en az 900 ( dokuz yüz ) gün prim ödeme şartını yerine getirmeleri,
Durumunda ölüm anında işçinin hak sahibi eli, çocuğu, anne ya da babasına bağlanmaktadır.
İsteğe bağlı sigortalılık nedir? Bu haktan nasıl faydalanabilirim?
İsteğe bağlı sigortalılık, kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına veya genel sağlık sigortasına tabi olmaları anlamına gelmektedir.
Türkiye Cumhuriyet’in de yasal olarak ikamet eden kadınların bu haktan yararlanabilmesi için;
a) 18 yaşını doldurmuş bulunması,
b) Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olması,
c) 5510 sayılı kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmaması,
d) İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle kuruma başvurması,
Gerekmektedir.
İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde ödeyeceğim prim oranı ne kadardır?
Kadın sigortalı prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında, prime esas aylık kazancını belirler ve bu kazancın % 32′ sini prim olarak öder. Bir başka deyişle, ödenecek prim tutarı, asgari ücret ile asgari ücretin 6,5 ( altı buçuk ) katı arasında sigortalı tarafından belirtilen tutarın % 32’sidir.
Ödenen % 32’lik primin % 20’si malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi %12’si ise Genel Sağlık Sigortası primidir.
