İşverenle anlaşarak işten ayrılma

Soru: Merhaba, bir çalışanımız ile anlaşmalı olarak yollarımızı ayırmak istiyoruz. Kendisine tazminat ödemesi yapılacak. Fakat bu arkadaşın işten çıkış kodunu Sosyal Güvenlik Kurumu’na ne olarak bildireceğiz? İstifa olarak gösterirsek işsizlik maaşı alamaz ve tazminat ödeyeceğimiz için muhasebe departmanında sorun yaşarız. Bizde anlaşmalı olduğu için her ne kadar tazminatını ödesekte, sonuçta kendisi ayrılmak istiyor, biz işten çıkarmış gibi göstermek istemiyoruz. Peki bu durumda işten çıkış maddesi olarak ne seçeceğiz? İşin içinden çıkamadık biz, bize yardımcı olursanız çok sevinirim, yardımlarınız için şimdiden çok teşekkür ederim. Kolay gelsin.

Cevap:

Merhabalar,

4857 Sayılı İş Kanunu‘nda sizin yaptığınız gibi bir uygulama söz konusu değil. Yani İşverenle anlaşarak işten ayrılma gibi bir işlem yapabilmek için önümüzde net bir hüküm bulunmamakta. Fakat bahsetmiş olduğunuz durum ikale yani; bozma, yürürlükten kaldırma, feshetme; iki kişinin, aralarında yaptıkları herhangi bir akdi, anlaşmayı bozmaları. durumunu ortaya çıkartıyor.

İkale ne demektir?

İkale yukarıda da söz ettiğimiz gibi iki kişinin aralarında yaptıkları bir sözleşme, ya da iki kişinin anlaşma suretiyle, geçmiş dönemlerde imzalamış oldukları sözleşmeleri karşılıklı olarak feshetme yani bozma anlamına gelir. Bu neden ile ikale, işveren ve işçinin herhangi bir sebepten ötürü, anlaşmak suretiyle iş akdini sonlandırma işlemine İkale işlemi denilmektedir. Bu durum her ne kadar mevzuatımız da yer almasa da zaman zaman uygulamalar ile karşımıza da çıkmaktadır.

İkale yoluyla iş sözleşmesi sona eren işçi; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve sair tüm alacaklarını tahsil ettiğini, işverenden hiçbir alacağının kalmadığını, bu ve benzeri hakları için ayrıca dava açmayacağını, iş güvencesi hükümlerinden yararlanmayacağını ve işe iade davası açmayacağını beyan ve taahhüt eder.

İkale sözleşmesi imzalamadan önce, taraflar iş sözleşmesinin hangi şekilde sona ereceğini ve sözleşmesin sona erişinden itibaren ne gibi haklara sahip olacağı konusunda mutabakat sağlar ve o şekilde sözleşmeye imza atarlar. İmzaladıkları bu sözleşmelere de ” ikale sözleşmesi ” denilmektedir. Bknz: İkale sözleşmesi hakkında merak edilenler

İkale ne işçi feshidir, ne de işveren feshidir.

İkale ne işçi ne de işveren feshidir diyoruz çünkü, işverenler tarafından iş akdi feshedilen işçileri için Sosyal Güvenlik Kurumu‘na elektronik ortamda verilmesi gereken işten çıkış bildirgesi‘nde “ikale” ile ilgili bir bölümde bulunmamakta. Dolayısıyla, işverenler anlaşmalı bir şekilde feshedilen iş sözleşmeleri sonrasında işten çıkış bildirgelerinde hangi kodu kullanacağı tamamen bir soru işaretidir.

Genellikle ikale nedeniyle sonlanan iş sözleşmelerinde işverenler işten çıkış kodu olarak Sosyal Güvenlik Kurumu’na 04 ( belirsiz süreli iş sözleşmesinin haklı bir neden bildirilmeden işveren tarafından feshi ) koduyla bildirimde bulunuyorlar. Fakat bu kod olası bir uyuşmazlıkta işvereni oldukça zor durumlara düşürebilir. Bu neden ile çalışma hayatı ekibi olarak Sosyal Güvenlik Kurumu’nun uyguladığı işten çıkış kodlarını incelediğimizde, ikale için en doğru kodun “22-diğer nedenler” olduğu söyleyebiliriz. Bknz: 22 koduyla işten çıkarılma

İkale nedeniyle işten çıkış işsizlik maaşına engel olabilir.

Biraz önce söylediğimiz gibi, ikale yoluyla anlaşmalı olarak feshedilen iş sözleşmelerinde, işten çıkış kodunu ” 22 – Diğer nedenler ” olarak Sosyal Güvenlik Kurumu’na beyan ederseniz, işçi, prim şartlarını yerine getirse dahi işsizlik maaşından da faydalanamayacaktır. Bknz: İşten çıkış kodları ve işsizlik maaşı

Bununla beraber; “22-Diğer Nedenler” kodu ile yapılacak işlem neticesinde, işverenin işçiye ödemesi gereken kıdem tazminatının gider olarak yazması mümkün olamayacaktır. Çünkü ödenen artık kıdem tazminatı değil, sözleşmesel bir tazminattır. Bu nedenle işveren olarak bu konuya da dikkat etmeniz gerekmektedir.

Bu durumda iki seçenek ön plana çıkıyor.

İkale sözleşmesi imzalanacak, işçiye tüm hakları ödenecek. İşçi adına işten çıkış bildirgesinde, 22 – Diğer nedenler kodu kullanılarak işçinin işten çıkışı gerçekleştirilecek. İşçiye ödenecek yasal tazminatlara ek olarak, işçinin işsizlik maaşı alamamasından kaynaklı yaşayacağı mağduriyet, kendisine ekstra bir miktar ücret ödenerek giderilecek.
İkale sözleşmesi imzalanacak, işçiye tüm hakları ödenecek. İşçinin işsizlik maaşından faydalanabilmesi için uygun bir işten çıkış kodu seçilecek.

Önemli: İkale sözleşmesinin imzalanıp, iş sözleşmesinin anlaşma yoluyla feshedilmesi, işçi nazarında arabuluculuk ve dava yolunu kapatmamaktadır. Eğer ortada bir usulsüzlük ya da yanlış bir işlem varsa, işçi hukuki yollara başvurabilecektir.

Seçim sizin.

Özetlememiz gerekir ise şayet;

Mevzuattımız da İşverenle anlaşarak işten ayrılma şeklinde bir hüküm bulunmamaktadır. Bu neden ile iş sözleşmelerinin anlaşmalı bir şekilde feshedileceğine dair net bir şey söylememiz mümkün değildir.. Dolayısıyla, burada son sözü taraflar söyleyecektir.

Şayet işçi iş sözleşmesinin feshinden sonra işsizlik maaşına başvurmayacak ve direk bir iş yerinde çalışmaya başlayacak, işveren ise kıdem tazminatının vergilendirilmesi konusunda problem yaşamayacak ise, ikale işlemini hayata geçirebilirsiniz. Bu işlem için bize göre en uygun işten çıkış kodu 22 – diğer nedenler olmalıdır.