Soru: Merhaba, özel bir şirkette çalışıyorum. 2018 yılında işverenim bana zam yapmadı ve bu açıkçası benim moralimi bozdu. Bana zam yapmadığı için işi bırakmak istiyorum ama 4 yıllık çalışmam mevcut. İşveren zam yapmak zorunda mı bilmiyorum ama benim bu doruma çok canım sıkıldı. Bu neden ile işten ayrılırsam kıdem tazminatımı alabilir miyim? Nasıl bir yol izlemeliyim? Teşekkür ederim, iyi günler.
Cevap:
Merhabalar,
4857 Sayılı İş Kanunu bazında işverenlerin çalışanın ücretine zam yapması yasal zorunluluk değildir. Fakat, toplu iş sözleşmesi ya da bireysel iş sözleşmesi ile bu konuda düzenleme getirmek mümkündür.
İşveren zam yapmak zorunda mı?
İşverenin işçinin maaşına zam yapıp yapmama durumu sadece yönetim hakkı ile alakalıdır ama bu durum İşçilere yapılan ücret zammının, işverenin keyfi ve tutarsız işlemler yapması anlamına gelmemektedir. İşveren bu konuda her işçisine objektif yaklaşmalıdır.
Bir işletmenin en büyük amacı kar etmek üzerine kuruludur. Bir işletmenin kar edebilmesi için bize göre gerekli olan en önemli konu, o işletme de çalışanların motivasyonu ve çalışanların çalıştıkları kuruma olan bağlılığıdır. Bu neden ile işveren 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 5. Madde‘sinde yer alan ” eşit davranma ilkesine ” tabii olarak çalışmaya devam etmelidir. Bknz: İşverenin eşit davranma ilkesi
İşveren bu kanun maddesinde yer alan konulara özen göstermeli, olası bir ücret zammında bu durumu işçilerine tebliğ etmeli ve ücret zamları arasında ki farkların performans ile alakalı olduğunu belirtmelidir.
Ayriyeten yaşanabilecek bir ekonomik kriz ya da iş yerinde yaşanan finansal sorunlardan dolayı işveren bu durumu işçilerine tebliğ etmeleri ve işçilerinin herhangi bir beklentiye girmemeleri işveren açısından büyük önem arz etmektedir.
Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde ücret zammı yapılmasının işverenin iradesinde olduğu hallerde, ücret zammı yapılmaması yasaya da aykırı olmayacak ve işçi ücret zammı ile ilgili talepte bulunamayacak, ayrıca iş akdini feshetmesi mümkün olmayacaktır. Bunun sınırını da her şekilde eşitlik ilkesi belirleyecektir. Burada sizin durumunuzun haklı bir nedene dayanması için, işvereninizin kötü niyet göstererek emsal çalışanlara ücret zammı yaparken, size herhangi bir zam yapmaması gerekmektedir. İşvereniniz tüm çalışanlara zam yaptığı halde sizin ücretinizde zam yapmıyor ise o zaman işin rengi değişir.
İş yerinde bir ayrımcılık yapılarak sadece sizin ücretinize zam yapılmamış olması durumunda, haklı nedenle fesih hakkınız söz konusu olabilir. Aksi durumda sadece ücrete zam yapılmaması haklı sebeple fesih nedeni değildir.
Özetlememiz gerekir ise;
İşvereniniz bir ayrımcılık yapılarak sadece sizin ücretinize zam yapmamış ise, haklı nedenle fesih hakkınız söz konusu olabilir. Aksi durumda sadece ücrete zam yapılmaması nedeniyle haklı bir sebep ile iş sözleşmenizi sonlandıramazsınız.
İşveren eğer işçi ile yaptığı bireysel sözleşme veya toplu iş sözleşmesi ile zam yapma taahhüdünde bulunmadı ise, işçisinin ücretine zam yapmak zorunda değildir. Hatta zam yapmama kararı aldı ise bu durum çalışana iş sözleşmesini haklı nedenle fesih hakkı kazandırmamaktadır.
Ancak zam kararı alınmışsa bu durumda işveren zam miktarını belirli kriterlere göre belirlemek zorundadır. İş sözleşmesinde yapılacak zam oranının ve süresinin belirlenmemesi halinde işveren zam yapmaya zorlanması söz konusu olmamaktadır. Bu durumda zam yapılıp yapılmayacağı veya yapılacaksa zammın oranı, işçinin performansı, pozisyonu, terfi durumu, enflasyon oranı, sektördeki ve iş yerindeki ücretlerin genel durumu göz önünde bulundurularak işveren tarafından belirlenecektir. Bu durumda işçilerin zam beklentileri karşılanmazsa istifa eden işçinin tazminat hakkı olmayacaktır.
İşveren zam yapmak zorunda mı?
