Doğum borçlanması ile emeklilik
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu borçlanma ile ilgili, 41. Maddesinin birinci fıkrasında “Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4.maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalı kadının, üç defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla borçlanılacak sürelerde uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı sayılmaması ve çocuğunun yaşaması şartlarıyla talepte bulunulan süreleri” borçlanabileceği belirtilmiştir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus madde içeriğinde borçlanmanın gene aynı kanunun 4. maddesi’nin a,b,c bendlerinde ifade edilen sigortalılara tanınmış bir hak olmasıdır.
Bu noktadan hareketle sigortalılık tescili yapılması doğum borçlanması yeterli olarak kabul edilmiş ancak vatandaşlarımız eğer herhangi bir sigortalılık başlangıcı bulunmuyor ise sigortalılık niteliğine haiz olamayacağı için borçlanma yapamayacaklardır.
- Kimler doğum borçlanması yapabilir?
Sosyal Güvenlik Kurumu 2014 yılına kadar bütün sigortalılara doğum borçlanması hakkı tanımıyordu. 2014 yılında 6552 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında bütün sigortalılara doğum borçlanması hakkı tanındı.
Bu tarihten sonra sigortalılık statüsü fark etmeksizin bütün kadın sigortalılar doğum borçlanması yapma hakkına kavuştu. 4/a’lı, 4/b’li ve 4/c’li, yani SGK’lı, BağKur’lu ve Emekli Sandığı mensubu bütün kadın sigortalılar doğum borçlanması hakkına sahip.
- Doğum borçlanmasından faydalanma şartları nelerdir?
Doğum borçlanmasından faydalanmak için ön şart doğum yapan kadının doğumdan önce sigortalı bir işte çalışmasıdır. Eğer doğumdan önce sigortalı bir işte çalışma durumu söz konusu değil ise borçlanma işleminden faydalanmak söz konusu değildir. Ayrıca, doğum borçlanmasından faydalanabilmek için doğan çocuğun sağ olması gerekir. Ölü doğumlar sonrasında doğum borçlanması yapılamaz. Doğum borçlanması yapacak kadın sigortalının borçlanma yapacağı sürelerde, yani doğumdan sonraki en fazla iki yıllık süre içerisinde uzun vadeli sigorta kollarına tabi sigortalı olmaması da gerekir. Borçlanma yapılacak sürelerde adına prim yatırılmamış olması şarttır.
- Doğum borçlanması hangi süreler için yapılabilir?
Doğum borçlanması doğumdan sonraki en fazla iki yıllık süre için yapılabilir. Her doğumda en fazla 720 günlük süre borçlanılabilir. Bu sürelerden fazla doğum borçlanması yapılamaz. Dolayısıyla, her doğum sonrasında kadın sigortalı 720 gün borçlanma hakkına sahiptir. Diğer yandan, 720 günün altında borçlanma yapılması mümkündür. Yani, üst limit 720 gün olmak üzere kadın sigortalı istediği kadar borçlanma yapabilir.
- Bütün doğumlar için borçlanma yapılabilir mi?
Kadın sigortalılar maksimum üç doğuma kadar borçlanma yapabilirler. Daha önceleri bu durum iki doğumla sınırlıydı. 2014 yılında yapılan değişikliğin sonrasında hem bütün kadın sigortalılara doğum borçlanması yapma hakkı tanındı, hem de doğum borçlanması hakkı üçe çıkarıldı. Kadınlar sadece üç doğum için, 2.160 gün borçlanma yapabilir.
- Doğum borçlanması kadın sigortalıya ne avantaj sağlar?
Doğum borçlanması yapan kadın sigortalı çalışmadan gün elde etmiş olur. Kadın sigortalılar genellikle emeklilik için gerekli yaş ve sigortalılık süresi şartını doldururlar ancak doğum nedeniyle iş hayatından uzak kaldıkları için prim ödeme gün sayısı şartını sağlayamazlar. Bu durumda doğum borçlanması devreye girer ve prim ödeme gün sayısını doldurma hakkı tanır. Doğum borçlanması ile prim ödeme gün sayısı artan kadın sigortalı emekli olma hakkına kavuşabilir.
- Doğum borçlanması yaparak emeklilik tarihini öne çekmek mümkün mü?
Doğum borçlanması ancak doğumdan önce sigorta girişi olan kadın sigortalılar tarafından yapılabilir ve yalnızca prim ödeme gün sayısı kazandırır. Doğumdan sonraki süreler borçlanılabildiği için sigorta girişi geri gitmez ve emeklilik için avantaj söz konusu olmaz. Dolayısıyla, doğum borçlanması yapan kadın sigortalı daha önce hangi koşullara tabi olarak emekli olacaksa, yine aynı koşullar üzerinden emekli olacaktır. Emeklilik koşullarında bir değişiklik olmaz. Yalnızca gün kazanılması söz konusu olur.
- Doğum borçlanması için ne kadar ödenmesi gerekir?
Doğum borçlanması yapacak kişiler prime esas kazanç alt ve üst sınırı arasında bir tutar belirleyerek borçlanma yapabilirler. 2018 yılında yapılacak doğum borçlanmaları için bir günlük borçlanma tutarı en düşük 21,68 TL olarak belirlenmiştir. Bu da aylık en düşük 650,40 TL. Prim ödemesi gerektirmektedir.
- Evlat edinen kadın sigortalı da doğum borçlanması yapabilir mi?
İki yaşını doldurmamış çocuğu eşiyle birlikte veya tek başına evlat edinen kadın sigortalılar da doğum borçlanması yapabilir. Diğer yandan, evlat edinilen çocuğu doğuran annenin de doğum borçlanması yapma hakkı bulunmaktadır. Evlat edinilen çocuğu doğuran anne doğumdan evlatlık verildiği süreye kadar olan geçen iki yılı borçlanabilir.
