Hangi durumlarda ihbar tazminatı ödenmez?

İş hayatımız da hepimizin bildiği gibi, ihbar bildirimi diye bir kavram vardır. İhbar bildirimi süreleri; iş sözleşmelerin fesihlerinden önce, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi‘nde hüküm altına alınmıştır. İşçi ya da işveren farketmeksizin, iş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa ihbar bildirimde bulunmak zorundadır.

Kıdem süresine göre bildirim süresi diğer adıyla ihbar süresi değişmektedir. Bu sürelere uymayan taraf sürelerin ücretini ödemek zorundadır, bu da ihbar tazminatı olarak isimlendirilmiştir.

4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 17. maddesi’ne göre;

• İş yerinde ki kıdemi 6 aya kadar olan işçilerin 2 hafta,
• İş yerinde ki kıdemi 6 ay ile 1.5 sene olan işçilerin 4 hafta,
• İş yerinde ki kıdemi 1.5 sene ile 3 sene olan işçilerin 6 hafta,
• İş yerinde ki kıdemi 3 sene ve üzeri olan işçilerin 8 hafta,

Bildirim süreleri bulunmaktadır.

Taraflar iş sözleşmelerin fesihlerinde muhakkak bu bildirim sürelerine riayet etmeleri gerekmektedir. Bildirim sürelerine riayet etmeyen taraf, karşı tarafa bildirim süresi kadar ihbar tazminatını ödemek ile yükümlüdür.

Fakat iş hayatımızda gerçekleşen bazı fesih olaylarında ihbar tazminatları ödenmemektedir. Bazı nedenlerden dolayı işten çıkışlar, ihbar yükümlülüğünü ortadan kaldırmaktadır.

İhbar bildirim yükümlülüğü olmayan fesihler hangileridir?

• Deneme süresinde fesih

İş sözleşmesi yapılırken işçi ve işveren 2 aya kadar deneme süresi belirleyebilirler. İş sözleşmesinin deneme süresi içerisinde feshetmek, tarafların istediklerinde iş sözleşmesini hiçbir yükümlülüğü olmadan sona erdirebilmesi demektir. Bu süreçte ihbar süreleri söz konusu olmadan fesih gerçekleştirilebilir. İşveren ile işçi arasında ki tek bağ, deneme süresi içerisinde çalışılmış süreler ile ilgili ücrettir. Bunun da işveren tarafından ödenmesi gerekmektedir. Bknz: Deneme süreli iş sözleşmesinde sigorta yapılmalı mı?

• Askerlik nedeniyle fesih

Askere gidecek olan sigortalı, iş akdini ihbar bildirimine gerek kalmadan feshedebilir.  Taraflar birbirinden ihbar tazminatı talebinde bulunamaz. Sigortalının iş yerinde ki kıdemi bir yıldan fazla ise, kendisine sadece kıdem tazminatı ödenir. Askere giderken işsizlik maaşınızı durdurun!

• Evlilik nedeniyle fesih

Bilindiği gibi, kadın işçi resmi olarak evlendiği tarihten itibaren bir takvim yılı içerisinde arzu eder ise, kendi rızası ile iş akdini feshedebilir. Fakat bu fesihte de diğerlerinde olduğu gibi ihbar bildirimi yükümlülüğü bulunmamaktadır. İşveren kadın işçiden ihbar bildirimi talebinde bulunamaz, kadın işçi de işvereninden sadece kıdem tazminatını talep etme hakkına sahiptir. Evlilik halinde kıdem tazminatına hak kazanılır mı?

• Emeklilik nedeniyle fesih

Emeklilik maaşı almaya hak kazanan işçi, Sosyal Güvenlik Kurumu‘ndan emekliliği hak ettiğine dair bir belge alarak ve bu belgeyi de işverenine vererek iş akdini bildirimsiz olarak feshedebilir. Bu fesih işleminde de işveren işçiden ihbar bildirimi talebinde bulunamaz, emekli olan işçi de sadece kıdem tazminatına hak kazanır.

• Belirli süreli iş sözleşmesinin feshi

Belirli süreli iş sözleşmeleri, işin başlangıç ve bitiş tarihlerinin belli olduğu sözleşmelerdir. İşin bitiş süresi belli olduğu için belirli süreli iş sözleşmelerinde ihbar bildirim süreleri uygulanmaz.

• Haklı neden ile gerçekleşen fesih

Haklı neden ile gerçekleşen fesih; 4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 24. ya da 25. maddesi’ne istinaden işçi ya da işveren tarafından yapılan fesih işlemidir. Bu fesihlerin temel özelliklerinden biri, ” derhal ” gerçekleşiyor olmasıdır. Bildirim süresi olmayan bu fesihler için sözleşmeyi fesheden tarafın bildirim süresi tazminatı yani ihbar tazminatı olmayacaktır.

Fakat;

Haklı nedenle derhal fesih yapılırken, kanunun belirlediği şartlara uymak gereklidir. Yani olayın öğrenildiği tarihten itibaren 6 iş günü içerisinde yapılmayan fesih, konu itibariyle haklı nedenle fesih olsa dahi usul itibariyle haklı neden olmaktan çıkar. Bu durumda tarafların kıdem tazminatı, ihbar süresi ( süre kullandırılmayacaksa ) tazminatı hakkı doğacaktır.

Hangi durumlarda ihbar tazminatı ödenmez?