Zaman zaman bizim de başımıza geliyor, ” ya benim bir oğlum var 15 ( on beş ) yaşında okullar tatil olduğu için biraz sizin firmada çalıştırabilir miyiz?” diye sorularla karşılaşıyorum.
Bizim insanımız duygusal, direk hayır diyemiyorsun bir türlü, gönül koyuyor, üzülüyor hatta abartıyor küsüyor.:)
Ama elimizden de ne yazık ki bir şey gelmiyor, Anlayacağı şekil de uygun bir dil ile izah etmeye özen gösteriyoruz ama gene de biz kötü oluyoruz.
Sevgili anne ve babalar,
İş kanunun 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 71. maddesi diyor ki;
15 ( on beş ) yaşını doldurmamış çocuk işçi çalıştırmak yasaktır. Ancak 14 (on dört) yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış olan çocuklar, bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilir.14 ( on dört ) yaşını doldurmamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitimine devam edenlerin okullarının devamına engel olmayacak sanat, kültür, reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için izin almak şartıyla çalıştırılabilir.
Bundan yaklaşık 2 ( iki ) sene önce yanlış hatırlamıyorsam, 13 yaşında ki bir çocuk çalıştığı iş yerinde pres makinasına kapılıp vefat etmişti. Altını çizerek tekrar ediyorum..! Vefat eden çocuk 13 yaşındaydı.
Söylenecek çok şey var aslında. Aileye mi kızalım, onu işe alanlara mı?
Ben bu konuyu biraz detaylandırmak istiyorum. Anlamayanlar, anlamakta güçlük çekenler için;
Ne yazık ki dünyanın her yerinde çocuk işçi kavramı mevcut.
Peki bu çocukların çalışması gerekiyorsa hangi işlerde çalışabilirler?
Kesinlikle bilinmesi gereken bir şey var ki, çocukların illaki çalıştırılması gerekiyorsa;
Çocuk işçiler, gelişimlerine, sağlık ve güvenliklerine zarar verme ihtimali olmayan, okumaya devam ediyorlarsa şayet, eğitimini engellemeyen hafif işlerde çalıştırılmak durumundadırlar.
Bu işler konusunda bir kaç örnek vermek gerekirse;
Taşıma ve istifleme durumları hariç tüm dergi, gazete satışı ve dağıtımı işlerinde,
Çay bahçesi, büfe, alkol satışı olmayan restaurant gibi yerlerde komi vb. gibi işler de,
Çiçek satışı gibi işler de,
Etiket yapıştırma ve ufak paketleme işlerin de,
Ofisler de yardımcı eleman pozisyonun da, Çalıştırılabilir,
Fakat;
1) 4857 sayılı İş Kanununun 69. ( altmış dokuz ) maddesinde belirtilen gece dönemine (20.00-06.00 saatleri arasına) rastlayan sürelerde yapılan işlerde,
2) Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında çalışılacak işlerde,
3) Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliğinde 18 yaşını doldurmamış kişilerin çalışmasının yasaklandığı işler de,
4) Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri Yönetmeliği kapsamındaki işler,
5) Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak 7.5 (Yedi buçuk ) saat veya daha az çalışılması gereken işler hakkında yönetmelik kapsamında yer alan işler de,
6) Alkol, sigara ve bağımlılığa yol açan maddelerin üretimi ve toptan satış işlerin de,
7) Parlayıcı, patlayıcı, zararlı ve tehlikeli maddelerin toptan ve perakende satış işleri ile bu gibi maddelerin imali, işlenmesi, depolanması işleri ve bu maddelere maruz kalma ihtimali bulunan her türlü işler de,
8) Gürültü ve/veya vibrasyonun yüksek olduğu ortamlarda yapılan işler de,
9) Aşırı sıcak ve soğuk ortamda çalışma gerektiren işler ile sağlığa zararlı ve meslek hastalığına yol açan maddeler ile yapılan işler de,
10) Radyoaktif maddelere ve zararlı ışınlara maruz kalınması ihtimali olan işler de,
11) Müteharrik makineler kullanılarak yapılan işler de,
12) Fazla dikkat isteyen ve aralıksız ayakta durmayı gerektiren işler de,
13) Parça başı ve prim sistemi ile ücret ödenen işler de,
14) Para taşıma ve tahsilat işlerin de,
15) İş bitiminde evine veya ailesinin yanına dönmesine olanak sağlamayan işler de (eğitim amaçlı işler hariç),
16) Meslek eğitim programı gereği staj nedeni ile yapılan çalışmalar hariç, güzellik salonlarında yapılan yüz, vücut bakımı ve estetiği, epilasyon ve masaj işlerin de,
17) Açık bir şekilde veya uzman hekim raporu ile fiziki ve psikolojik yeterliliklerinin üzerinde olan işler de,
18) Toksit, kanserojen, nesil takip eden genler zararlı veya doğmamış çocuğa zararlı veya herhangi bir şekilde insan sağlığını etkileyen zararlı maddelerle ilgili işler de,
19) Eğitim, deney eksikliği güvenlik konusunda dikkat eksikliğine bağlı olarak gençlerin maruz kalabileceği kaçınılması veya fark edilmesi mümkün olmadığına inanılan iş kazası riski taşıyan işler de,
Çocuk ve genç işçilerin ÇALIŞTIRILMASI YASAKTIR.
Başka Ahmet’lerin solmaması için burada gerek ailelerin, gerekse işverenlerin daha dikkatli olmasını ve bu konuda özen göstermesini rica ediyorum.
