Maske takmayan işçi işten çıkarılır mı?
Tüm dünyası etkisi altına alan koronavirüsü nedeniyle ülkeler bir taraftan aşının bulunması ile mücadele ederken, diğer yandan da virüsün yayılmasına engellemek amacıyla bir takım önlemler almakta. Organizasyonların iptali ya da ertelenmesi, spor müsabakalarının seyircisiz oynanması, kamu kurum ve kuruluşlarına ve toplu taşıma araçlarına girişte hes kodu alınması vb. gibi uygulamalar bunlardan sadece bir kaçı. Alınan önlemlerden bir tanesi de hepimizin aşikar olduğu ve ülkemizde de bir çok şehirde kamuya açık tüm yerlerde kullanılması zorunlu olan maske takma zorunluluğudur.
Devlet yetkililerin, toplu taşımalarda, kapalı mekanlarda kullanılmasını zorunlu kıldığı maskeler tabi ki işyerleri içinde geçerlidir. Korana virüsü nedeniyle işyerleri de kendi içlerinde bir takım önlemler alıyor. Kamu daireleri, esnek çalışma saatlerine dönerek en azından yoğunluğu minimuma indiriyor, özel sektör ise eğer imkanları varsa evden çalışma sistemine geçiyor ve bir nebze virüsün etkilerini hafifletmeyi amaçlıyor. Ama bu iki seçeneğe riayet edemeyen işverenlerimizde var. İşte bu işverenler ise, mecburiyetten koranavirus ile ilgili önlemlerini daha da arttırmak zorunda.
Genel olarak bilinmesi gereken şey; Her işyerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na riayet etme zorunluluğudur. İşverenler ne üzerine çalışıyor olursa olsun, işyeri sınırları içerisinde, iş ve işçi sağlığına uygun tedbirler alıp, bu tedbirlerin uygulanmasını sağlamalıdır. İşyerinde iş ve işçi sağlığına uygun tedbirler almayan ya da tedbirlere riayet etmeyen işverenlere, durumun tespiti halinde idari para cezası uygulanmaktadır. Hatta olayların boyutuna göre, gerekirse ilgili işyerinde faaliyetin durdurulmasına kadar yaptırımlar uygulanabilir.
İşçiler Maske takmak zorundadır.
Bu kapsamda, eğer işveren gerekli önlemleri alıyor ve işçilerinin de alınan bu önlemlere alınması konusunda uyarıyor ise, işçinin işyeri sınrları içerisinde işverenin tüm iş sağlığı ve güvenliği talimatlarına uygun hareket etmek zorundadır. Bu nedenle işçinin işyerinde maske takma zorunluluğu bulunmaktadır. İşverenin talimatı sonrasında, işçinin bu talimata karşı gelmesi söz konusu olmayacaktır.
İşçinin Çalışmaktan kaçınma hakkı
İşçi maske takma zorunlu diyoruz ama bu konu direk işçinin sırtına yüklenecek bir sorumluluk değildir. İşverenin de bu konu hakkında bir takım tedbirler almak gibi zorunluluğu vardır. İşverenin konuyu hafife alıp, gerekli tedbirleri almadan direkt tüm yükü işçiye veremez. Bu nedenle maske takmayan işçiyi işten tazminatsız atma şansına sahip değildir.
İşçiler, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 13. maddesine göre, işyerinle ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştığı taktirde, işçi işten kaçınma hakkına sahip olacaktır. İşçinin çalışma alanında karşılaşacağı tehlikenin sınıfı bulunmamaktadır. Bu durum, işçi ile ilgili tüm iş güvenliği tedbirlerini kapsamaktadır. Doğal olarakda koronavirüs bu kapsamda değerlendirilecek bir durumdur.
- Ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanlar kurula, kurulun bulunmadığı işyerlerinde ise işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına karar verilmesini talep edebilir. Kurul acilen toplanarak, işveren ise derhâl kararını verir ve durumu tutanakla tespit eder. Karar, çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı olarak bildirilir.
- Kurul veya işverenin çalışanın talebi yönünde karar vermesi hâlinde çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir. Çalışanların çalışmaktan kaçındığı dönemdeki ücreti ile kanunlardan ve iş sözleşmesinden doğan diğer hakları saklıdır.
- Çalışanlar ciddi ve yakın tehlikenin önlenemez olduğu durumlarda birinci fıkradaki usule uymak zorunda olmaksızın işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek belirlenen güvenli yere gider. Çalışanların bu hareketlerinden dolayı hakları kısıtlanamaz.
Maske takmayan işçi işten çıkartılabilir mi?
Özellikle bu dönemlerde yaşanan virüs sorunu toplumsal bir sorun olduğu için, her birey ayrı özenli davranmak zorundadır. Bu nedenle işyerlerinde işçi ve işverenler de özenli olmaları gerekmektedir. Tüm çalışanlar işletme içerisinde ya da işe gelip gitmeleri esnasında işveren tarafından sağlanan servis araçlarında muhakkak maskelerini olması gerektiği gibi takmak zorundalar. İşçiler işverenin talimatlarını yerine getirmez, sürekli bu duruma itiraz ederse ya da maskeyi kuralına göre takmaz ise, kendilerine işveren tarafından bir takım yaptırımlar uygulanabilir.
4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25/II-h bendinde konu ile ilgili;
İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.
İfadelerine yer verilmiştir.
Bu nedenle işverenin tüm ısrarlarına, uyarılarına rağmen işçinin işverene ait toplu taşıma aracında işe gelip giderken ya da işyeri sınırları içerisinde maske takmaması durumunda, işveren işçinin iş sözleşmesini feshetme hakkına sahip olacaktır.
Bknz: İşverenin haklı nedenle feshi hakkı
Ayrıca, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve İş güvenli Kanunu’nun 19. Maddesine göre;
Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin ve hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür. Bu nedenle korona virüs nedeniyle işveren tarafından alınacak tüm tedbirlere işçi tarafından uyulması hayati önem arz etmektedir.
Bu nedenle yapılacak fesih işlemlerinde, işçiye işyerinde ki kıdemi bir yıl ve üzerinde olsa dahi kıdem tazminatı ödenmeyecektir. Ayrıca, işçi prim şartlarını yerine getirse dahi işsizlik maaşından da faydalanamayacaktır.
