Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır – Fazla mesai
Fazla çalışma veya bilinen adıyla fazla mesai işçi ve işveren arasındaki en önemli anlaşmazlıklardan birisidir.
4857 Sayılı İş Kanunu‘nda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışma ve haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırk beş saatin altında belirlendiği durumlarda ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırk beş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışma olarak adlandırılmaktadır.
Senelik fazla çalışma sınırı maksimum 270 saattir.
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olması mümkün değildir. Bu süre sınırı, iş yerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin bireysel yaptıkları fazla mesai süreleri ile alakalıdır.
Tüm fazla çalışma süreleri resmi olarak ödense, taraftar birbirlerinden memnun olsa da, senelik fazla mesai süresinin geçmemesi gerekmektedir. Burada işçinin rıza göstermesi de bir şey ifade etmemektedir. Olası bir problem de sorumluluk işverene aiitir. 270 saatten fazla çalışmak haklı neden ile fesih sebebidir.
İşçilerin fazla çalışmaya muvafakat etmeleri gereklidir. Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması zorunludur. Fakat eskiden her sene başında ilgili takvim yılı için alınması gereken yazı, şimdi bir kere alınıp, işçinin özlük dosyasında saklanması yeterli. Artık her sene fazla çalışma için muvafakatname almaya gerek bulunmamaktadır. Bu konu ile ilgili detaylı bilgi almak için; Fazla mesai uygulamasında yenilik başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
Muvafakatname olsun ya da olmasın zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz.
4857 Sayılı İş Kanunu madde 41
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamaz.
Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir. ( muvafakatname )
Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 63. madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırk beş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.
Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırk beş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırk beş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmi beş yükseltilmesiyle ödenir.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma brüt ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenmesi gereklidir.
Örneğin, brüt saat ücreti 20 TL. olan bir işçinin ay içinde 6 saat fazla çalışma yapması halinde normal ücretine ilave olarak 30 TL. x 6 TL. üzerinden 180 TL. fazla çalışma ücreti alması gerekmektedir.
Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.
Bu konu ile ilgili basit bir örnek yapalım dilerseniz.
İşçi saat ücreti: 20 TL.
İşçi fazla mesai süresi: 6 saat
İlk önce işçinin saat ücretininin %50 zamlı halini bulmanız gerekmektedir.
20*50/100 = 10 TL. ( işçinin bir saatlik ücretinin zammı )
20+10 = 30 TL. İşçinin fazla mesai yaparsa hak edeceği bir saatlik ücreti
İşçi ay içerisinde 6 saat fazla mesai yaptığı için;
30*6 = 180 TL. İşçinin ay içerisinde yaptığı mesai sonrası toplam kazancı
İşçinin saat ücreti nasıl bulunur?
Fazla çalışma karşılığı serbest zaman
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi, isterse işverene yazılı olarak başvurmak koşuluyla, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, serbest zaman olarak kullanabileceği belirtilmiştir.
İşçi hak ettiği serbest zamanı, 6 ay zarfında işverene önceden yazılı olarak bildirmesi koşuluyla ve işverenin, işin veya iş yerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren iş günleri içerisinde aralıksız ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanabilir.
Fakat burada işverenler bakımından önemli olan; serbest zaman uygulamasında işçinin onayının olup olmamasıdır. Yani işverenler fazla mesai yaptırıp, nasıl olsa para ödemeyeceğim mesailerine karşılık izin veririm lüksü ile hareket etme şansına sahip değildir. Ancak işçi kabul ederse yapılan fazla mesailer serbest zamana dönüştürülebilir. Aksi halde işçi fazla mesailerine karşılık ücretini de talep etme hakkına sahiptir.
4857 Sayılı İş Kanunu madde 41
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.
İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.
