Ücretsiz izin ile ilgili merak edilenler

Ücretsiz izin ile ilgili merak edilenler

Kural olarak taraflar ücretsiz izin konularında mutabakat sağlamak durumundadır. İster işveren, isterse işçi hiçbir şekilde dayatma yoluyla birbirlerinden izin talebinde bulunamaz. Doğum yapan kadınlar adına yapılan düzenleme dışında “ücretsiz izin” durumları sadece ve sadece karşılıklı anlaşma sonrası hayata geçirilebilecek bir uygulamadır. ( yıllık izinde alınan ücretsiz yol izni dahil )

Ücretsiz izin uygulaması hakkında genel bilgi

Ücretsiz izin talebi yazılı olarak yapılmalı ve işverence onaylanmalıdır. Aynı durumda ücretsiz izin talebi işveren tarafından yapılıyor ise gene yazılı olmak zorunda ve işçi tarafından onaylanmalıdır.
Ücretsiz izin nedeniyle çalışmama durumunda herhangi bir ücret ödemesi yapılmamaktadır.
Ücretsiz izinli nedeniyle çalışmama durumunda ücret ödemesi yapılmadığı için bu neden ile SGK primi de ödenmeyektir.
Kullanılan ücretsiz izin süreleri işçinin kıdeminden düşülür.
İşçi zaruriyet gerektiren bir durumdan dolayı ücretsiz izine başvurmak zorundadır. Sadece geçici bir süre başka işte çalışmak için ücretsiz izin talebinde bulunamaz. Tespiti halinde iş sözleşmesi feshedilir.

Ücretsiz izin süreleri kıdeme dahil midir?

İşçinin çalışmadan geçirdiği ücretsiz izin süreleri, grev ve lokavtta geçen süreleri, kıdem tazminatına esas süreye eklenemeyeceği gibi son bir yıl içinde ücretsiz izin alınmışsa bu durumda işçinin son bir yıl içinde aldığı ücret dışı ( ikramiye-prim ) gibi ödemelerin bir günlük tutarını bulmak için de 365’e bölünemez.

İşçinin kıdemi, işe başladığı tarihten iş sözleşmesinin sona erdiği tarih arasındaki süredir. Yargıtay’da, işçilerin ücretsiz izin süresinin(Yarg.9.HD.16.1.1996, E.1995/24545, K.1996/62) kıdem süresine dahil edilmeyeceği görüşündedir.

Ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre bakımından dikkate alınmaz

Senelik izni olmayan işçi ücretsiz izin kullanabilir mi?

İşçi işvereninden onay almadığı taktirde tek taraflı olarak ücretsiz izin kullanamaz. İşçi ücretsiz izin kullanmak istiyorsa, işvereninin rızasını almak ile mükelleftir. İşveren onaylamadığı taktirde işçinin tek taraflı bir karar ile ücretsiz izin kullanma hakkı bulunmamaktadır.

Doğum sonrası ücretsiz izin

Kadın işçi 8 haftalık doğum sonrası istirahati sona erdikten sonra, arzu eder ise işvereninden 6 aya kadar ücretsiz doğum izni talebinde bulunabilir. İşverenin işçisinden gelen bu talebi reddetme şansı bulunmamaktadır. doğum nedeniyle gerçekleşen ücretsiz izin dönemlerinde işçiye herhangi bir ücret ödemesi yapılmamaktadır.

Evlat edinme durumunda ücretsiz izin

Resmi olarak evlat edinme tarihinden itibaren annenin 8 haftalık izin hakkı bulunmaktadır. 8 haftalık izin bitim tarihinden itibaren anne talebi halinde evlatlık alınan birinci çocuk için 60 gün, ikinci çocuk için 120 gün, üçüncü ve üzeri çocuklar için ise 180 gün süre ile ücretsiz izin hakkından yararlanabilir.

Ayrıca evlat edinen anne ya da babanın 6 aylık ücretsiz izin hakkı da bulunmaktadır.

Ücretsiz yol izni

Yıllık ücretli izne çıkacak işçinin bir de yol izin hakkı bulunmaktadır. İş Kanununa göre yıllık iznini iş yerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek çalışanlara talepleri olması halinde ve bu durumu kanıtlamaları şartı ile yıllık izin süresi içinde gidiş ve dönüşlerinde yolda geçirilecek süreleri karşılamak üzere, 4857 Sayılı İş Kanunun 56.maddesi gereği işveren tarafından 4 güne kadar yol izni verilmektedir. İşçi bu izin karşılığında işine döndüğünde telafi çalışması yapmak zorunda değildir. İşçinin alacağı bu izinler ücretsiz izin niteliğindedir. Bu süre ile ilgili işçiye herhangi bir ücret ödemesi yapılmamaktadır.

İşveren işçiyi zorla ücretsiz izne çıkartabilir mi?

İşveren, işçileri hiçbir şekilde ücretsiz izne çıkmaya zorlayamaz. Ücretsiz izin için işçinin rızasını almak zorundadır. İşveren tarafından ücretsiz izne çıkmaya zorlanan işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu nedenle işçinin rızası alınmadan ücretsiz izin uygulaması tercih edilemez.

Ücretsiz izin işsizlik maaşına engel olur mu?

Son 120 günde ücretsiz izin ile gerçekleşen prim kesintileri işsizlik maaşına engel teşkil etmemektedir. Bknz: Ücretsiz izin işsizlik maaşını etkiler mi?