Mazeret izni nedir?
İşçilerin, işin gereklerinden kaynaklanmayan, kendi özel yaşamlarını ilgilendiren nedenlerle, işe gelmemeleri durumu “mazeret”, bu anlamda kullanılan izinler de “mazeret izni” olarak adlandırılmaktadır. İşçilerin mazeret izni kullanabilmeleri için, söz konusu mazeretlerinin haklı bir gerekçesinin olması zorunludur. Fakat hepimizin bildiği gibi mazeret izninin kişiye özel olmasının mümkünatı yoktur. Kişiye göre özel olduğunu ve çok önemli olan bir durum, işeren nazarında mazeret olarak kabul edilecek diye bir kaide bulunmamaktadır. Bunun için tek bilgi kaynağı 4857 Sayılı İş Kanunu‘dur ve mazeret izinleri tabii olduğumuz 4857 Sayılı İş Kanunu‘nda düzenlenmiştir.
4857 Sayılı İş Kanunu’na göre mazeret izinleri;
- İşçinin evlenmesi veya evlat edinmesi durumunda 3 gün,
- Ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölmesi durumunda 3 gün,
- Eşinin doğum yapması halinde 5 gün izin verilir.
- İşçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 güne kadar ücretli izin verilir.
Olarak belirtilmiştir.
Fakat zaman zaman işletmeler kendi aralarında da bu konu ile ilgili bir takım düzenlemeler yapmaktadır. Burada önemli olan husus, mazeret izni sürelerin 4857 Sayılı İş Kanunu‘nda belirtilen sürelerden daha kısa olmamasıdır.
Yukarıda hüküm altına alınan sürelerin altına inilmesi söz konusu değildir. İşveren ile işçi mutabakat sağlar ise, bu sürelerin üstüne çıkılması mümkündür. İşçi bu konuda işverenine daha fazla mazeret izni alma konusunda bir yaptırımda bulunamaz. Mazeret sürelerinin uzatılması konusunda son karar işverene aittir. İşveren arzu eder ise, işçiye ekstra mazeret izni verebilir. Hatta bu durumu iş sözleşmesi ile imza altına alabilir ama eğer böyle bir durum söz konusu değil ise, taraflar 4857 Sayılı İş Kanunu‘nda hüküm altına alınan sürelere riayet etmek zorundadır.
Mazeret izninin hafta tatiline denk gelmesi
Bu konu ile ilgili çok fazla soru işareti var ama 4857 Sayılı İş Kanunu‘muzda mazeret izinleri ile ilgili iş günü tabiri kullanılmamıştır. Dolayısıyla bu durumda mazeret izni hesabı yaparken taraflar takvim günü hesabını dikkate almak durumundadır. Yukarıda beyan edilen nedenlerden ötürü alınacak olan mazeret izinlerinin, resmi ya da genel tatil gününe gelmesi sonucu değiştirmeyecektir.
Örnek vermek gerekir ise;
4857 Sayılı İş Kanunu‘na göre, eşi doğum yapan işçinin 5 gün doğum, yani mazeret izni bulunmaktadır. İşçinin eşi Cuma günü doğum yapacak olur ise, işçinin mazeret izni cuma günü başlayacaktır. İşçinin Cumartesi, Pazar ya da sadece pazar günü çalışıp çalışılmadığına bakılmaksızın hesaplama yaparken takvim hesabı dikkate alınmalıdır.
- Gün Cuma
- Gün Cumartesi,
- Gün Pazar,
- Gün Pazartesi,
- Gün Salı,
Yani eşi doğum yapan işçinin mazeret izni salı günü sona erecektir. İşçi Çarşamba günü iş başı yapmak zorundadır.
Bu hesaplama yöntemi tüm mazeret izinlerinin hesaplaması için geçerlidir. Hesaplama yaparken iş günü olarak değil, takvim günü olarak işlem yapılması gerekmektedir.
Bknz: Ev taşıma izni mazeret izni değildir
