Dul ve yetim aylığı alma şartları nelerdir?
Soru: Merhaba, annem vefat etti. Kendisi SGK emeklisiydi. Babam için şuan dul aylığı başvurusu yapabilir miyiz? Yoksa bu durum sadece vefat eden erkeklerden sonra sadece kadınların faydalandığı bir durum mudur? Bilgi verebilirseniz sevinirim, teşekkürler.
Cevap:
Merhabalar, başınız sağolsun.
Sosyal güvenlik sisteminin uygulamasında bazı istisnalar hariç kadın-erkek ayırımı yoktur. Dul bir kadın ne ise dul erkek de aynıdır. Birçok kişi bu konuyu atlıyor. Dulluğun sadece kadınlara has olduğu zannediliyor. Oysa erkekler için de durum farklı değildir. Bu nedenle sigortalı karısı vefat eden erkek de dul aylığına hak kazanmaktadır.
Dul yetim aylığı kimlere bağlanır?
Dul Vefat eden sigortalının eşi dul aylığı almaya, çocukları ise yetim aylığı almaya hak kazanırlar. Eş evlenene kadar bu aylığı almaya devam ederken, erkek çocuk 18 yaşına kadar koşulsuz, orta öğrenimine devam ediyorsa 20 yaş ve yüksek öğrenimine devam ediyorsa da 25 yaşına kadar bu parayı alabilmektedir.Çalışamayacak durumda olan yani malül olan erkek çocuklarının hangi yaşta olduklarına bakılmaksızın bu yetim aylığını almaya hakları vardır.
Kız çocukları ise herhangi bir işte sigortalı olarak çalışmamak veya evli olmamak şartıyla hangi yaşta olduğuna bakılmaksızın bu parayı almaya hak kazanırlar.
Vefat eden sigortalının ana ve babasının hak sahibi sayılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gereklidir. Bunlardan ilki sigortalının ölüm tarihi itibariyle eş ve çocuklara bağlanacak aylıkların toplamının sigortalının aylığından az olması ikincisi ise geçiminin sağlığında sigortalı tarafından sağlandığının belgelenmesidir. Sigortalının ölümü tarihinde eş ve çocuklarına bağlanacak aylıkların toplamı sigortalının aylığına eşit ise ana ve babanın aylık alma hakkı ortadan kalkmaktadır. Hak sahiplerinden birinin daha sonra aylıktan çıkması halinde dahi ana ve babaya aylık bağlanamamaktadır. Birinci koşul gerçekleşse dahi ayrıca herhangi bir geliri veya malvarlığı bulunduğu tespit edilen ana ve babalar yine hak sahibi sayılmamaktadırlar.
Dul ve yetim aylığı almak için nereye başvuru yapmamız gerekmektedir?
Dul ve yetim aylığı yani ölüm aylığı alabilmek için ölüm aylığı talep belgesini bağlı bulunduğunuz Sosyal Güvenlik Müdürlüğü’ne teslim ederek talepte bulunmalısınız. Çünkü hakkınız olsa dahi sosyal güvenlikte bütün haklar talebe bağlıdır. Yani sizden herhangi bir talep gelmemesi durumunda, tarafınıza herhangi bir ödeme yapılması söz konusu değildir.
Arzu ederseniz, Sosyal Güvenlik Müdürlüğü’ne gitmeden de, turkiye.gov.tr adresinden, elektronik ortamda E-Devlet şifreniz ile başvuruda bulunabilirsiniz.
E-Devlet şifreniz ile sisteme giriş yaptıktan sonra, Dul ve Yetim Aylığı Başvurusu ekranına erişebilirsiniz. Bu bölümden hem başvuru işleminizi gerçekleştirebilir hemde daha önce bir başvurunuz var ise, sonucunu ve tüm detaylarını görebilirsiniz.
Başvuru yaptık, peki ödeme ne zaman yapılır?
Çalışırken ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylıklar ölüm tarihini izleyen aybaşında başlar. Hak sahiplerince toptan ödeme ihyası ve/veya askerlik borçlanması ile ölüm aylığına hak kazanılıyor ise bağlanacak ölüm aylıkları borcun ödendiği tarihi izleyen ay başından itibaren başlamaktadır. Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölenlerin hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıkları ölüm tarihini izleyen ödeme döneminden başlar.
Dul ve yetim aylığı kesilir mi?
Evet, vefat etmiş sigortalı sebebiyle eşe ve çocuklara bağlanan aylıklar belirli durumlarda kesilebilmektedir.
Eş : Vefat etmiş sigortalı sebebiyle dul aylığı almaya hak kazanmış eş şayet yeniden evlenirse dul aylığı kesilmektedir. Bunun haricinde herhangi bir sigortalı işe girer ise aylığın %75 değil, %50′sini almaya hak kazanır. Yani eşinin ölümünden kazandığı hak ile aldığı dul aylığı azaltılır. Bu durumların dışında eş yaşına bakılmaksızın aylık almaya hakkı bulunmaktadır.
Kız çocuk : Kız çocukları evlenmedikleri ya da sigortalı bir işe girmedikleri sürece yetim aylığı almaya hakları vardır. Herhangi bir yaş kıstası yada başka bir şart gözetilmemiştir. Kız çocukları aynı zamanda evlenirler ise çeyiz parası adı altında bu ödemeyi 2 yıllık peşin olarak alabilmektedirler.
Erkek Çocuk : Erkek çocuklar için durum biraz daha farklıdır. Erkek çocuk 18 yaşına kadar kendisine pay edilmiş yetim aylığını koşulsuz almaya hakkı vardır. Şayet eğitimine bu yaştan sonra devam etmez ise maaşı kesilir. Ancak orta öğrenime devam eden erkek çocukları yetim aylığını 20 yaşına kadar, yüksek öğrenimine devam eden erkek çocukları ise 25 yaşına kadar bu parayı almaya hakları vardır. Bu yaştan sonra birey malul değil ise maaşı kesilmektedir.
Malul Çocuk : Bakıma muhtaç çocuk hangi yaşta olursa olsun yetim aylığı almaya hakkı vardır.
Kız çocuklarına hem anneden hemde babadan yetim aylığı bağlanır mı?
