Ohal süresince işçi çıkarılabilir mi?
Ülkemizin son günlerde içinde bulunduğu durum sebebi ile Anayasamızın 120.maddesi uyarınca 3 aylık süre ile “Olağanüstü Hal” ilan edildiği Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklandı. Henüz bu konuda alınacak tedbirleri içeren ilanen duyuruları yapılmamıştır, bu nedenle ülkemizde ki olağan üstü halin işçi-işveren ilişkilerini nasıl etkileyeceği konusu henüz netlik kazanmamıştır.
Ancak yürürlükteki 2935 Sayılı OHAL Kanunu işçi çıkarmalarda aşağıdaki sınırlandırmalar öngörmektedir.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, MGK’nın tavsiyesi ve Bakanlar Kurulunun aldığı karar uyarınca 3 ay süreyle olağanüstü hal kararı alındığını duyurdu.
Peki Olağanüstü hal ne demektir?
Devletin ve hükümetin normal idari yetkileri ve hukuki tedbirleri kullanarak alt edemediği büyük güçlüklerin ortaya çıkması durumunda başvurulan olağanüstü idare usullerinden biridir. Tabii afet, tehlikeli salgın hastalık, ağır ekonomik bunalım, kamu düzenini ciddi biçimde bozan yaygın şiddet olayları gibi durumlarda olağanüstü hal uygulamasına gidilir.
1982 Anayasasında olağanüstü idare usulleri başlıca iki ana başlık altında toplanmıştır. Olağanüstü hallerle sıkı yönetim, seferberlik ve savaş hali. Sıkı yönetim idaresinde, askeri güç ve otoriteler sivil güçlerin yerini aldığı halde, olağanüstü hal uygulamasında yetkiler yine sivil makamların elinde kalır.
Olağanüstü hal Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından yurdun tamamında, bir veya birkaç bölgesinde müddeti altı ayı geçmemek üzere ilan edilir. Bu karar TBMM’nin onayına sunulur. Meclis bu kararı onaylamama yetkisine sahip olduğu gibi, olağanüstü hal süresini değiştirebilir. Bakanlar Kurulunun isteği üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere olağanüstü hal idaresini uzatabilir veya kaldırabilir.
Olağanüstü hal ilanıyla hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Bunlar için Anayasada bildirilen esaslara aykırı tedbirler alınabilir. Ancak bunların hepsinin Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri çiğnenmemesi ve durumun gerektirdiği ölçüyü aşmaması da gerekir. Olağanüstü halde Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu durumun gerektirdiği bütün tedbirleri kânun hükmünde kararnâmeler biçiminde Resmî Gazetede yayınladıktan sonra TBMM’nin onayına sunar. TBMM tatildeyse toplantıya çağrılır. Kararın onaylanmaması durumunda olağanüstü hal rejimi yürürlükten kalkar. TBMM olağanüstü hal süresini kısaltma yoluna da gidebilir.
Vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile olağanüstü hallerin her türü için ayrı ayrı geçerli olmak üzere, temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı veya nasıl durdurulacağına, halin gerektirdiği tedbirlerin nasıl ve ne suretle alınacağına, kamu hizmeti görevlilerine ne gibi yetkiler verileceğine, görevlilerin durumlarında ne gibi değişiklikler yapılacağına ve olağanüstü yönetim usullerine ilişkin hükümler 2935 Sayılı Kanun kapsamında belirlenmiştir.
Olağanüstü hal durumlarında işveren işçilerini işten çıkartabilir mi?
2935 sayılı Kanun 11.maddesi gereği;
“Madde 11 – Bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince olağanüstü hal ilanında; genel güvenlik, asayiş ve kamu düzenini korumak, şiddet olaylarının yaygınlaşmasını önlemek amacıyla 9 uncu maddede öngörülen tedbirlere ek olarak aşağıdaki tedbirler de alınabilir:
n) İşçinin isteği, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, sağlık sebepleri, normal emeklilik ve belirli süresinin bitişi nedeniyle hizmet aktinin sona ermesi veya feshi dışında kalan hallerde işçi çıkartmalarını işverenin de durumunu dikkate alarak üç aylık bir süreyi aşmamak kaydıyla izne bağlamak veya ertelemek,”
OHAL Yasası madde 11 (n) bendi ile çalışma hayatında işçi-işveren çalışma barışının sekteye uğramaması, çalışanların OHAL süresi boyunca hizmet akitlerinin güvence altına alınması amaçlanmaktadır.
Anılan Kanun maddesi gereği; tedbir amaçlı ilan edilmesi durumunda işçi kendi istemedikten sonra (istifa), 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25/II maddesi‘ne (ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller) uymayan haller dışında, sağlık sebepleri, emeklilik ve belirli süreli iş sözleşmesinin süre bitiminin dışında, işçi çıkarmak isteyen işveren 3 aylık süre ile bu durumu ertelemek zorunda kalabilecektir. Üç aylık süreç azami süre olup işverenin içinde bulunduğu durum ile bu süre kısalabilecektir.
