İş sözleşmesi imzalamadan çalışmak
Soru : Merhaba, 7 yıldır bir firmada çalışıyorum. Önümüzdeki ay itibariyle işten çıkarılacağım fakat ben işveren ile problemlerimden dolayı bir alacak davası açmayı düşünüyorum. Fakat kafama takılan bir şey var. Ben işe girerken iş sözleşmesi imzalamadım. İş sözleşmesi imzalamadan çalıştığım için haklarımı talep etme yönünde problem yaşar mıyım? İş sözleşmesi imzalamadan çalışmak suç mudur? Teşekkür ederim, iyi günler.
Cevap:
Merhabalar,
İş sözleşmesi, 4857 Sayılı İş Kanunu’nda aksi belirtilmedikte özel bir şekle tabii değildir. Bu neden ile iş sözleşmeleri sözlü de olabilir. Fakat burada ki durum sadece belirsiz süreli iş sözleşmelerini kapsamaktadır. Süresi bir yıl ve üzeri yapılan belirli süreli iş sözleşmeleri ve kısmi süreli/part time iş sözleşmeleri kesinlikle yazılı olarak yapılmalıdır. Fakat İş sözleşmesi imzalamadan çalışmak işçi nazarında herhangi bir şekilde suç teşkil etmemektedir. Bu durum işverenin sorumluluğundadır.
Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin ne kadar süre olduğunu, sözleşmesin feshi halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.
Süresi bir ayı geçmeyen belirli süreli iş sözleşmelerinde bu fıkra hükmü uygulanmaz. İş sözleşmesi iki aylık süre dolmadan sona ermiş ise, bu bilgilerin en geç sona erme tarihinde işçiye yazılı olarak verilmesi zorunludur.
Buradan anlaşılacağı üzere, bazı özel durumlar dışında iş sözleşmelerinin yazılı bir şekilde yapılması ve taraflarca imza altına alınması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır.
İş sözleşmesi neden önemlidir?
Normal şartlar da biraz önce iş sözleşmesinin bazı özel durumlar dışında yazılı yapılmasına dair bir zorunluluk olmadığını dile getirsekte, iş sözleşmelerinin yazılı olması, işçi ve işveren tarafından imza altına alınması, ilerleyen dönemler de olası bir uyuşmazlık esnasında ispat açısından taraflara kolaylık sağlamaktadır.
İş sözleşmesinin yazılı yapılmasının avantajı nedir?
İş sözleşmeleri normal şartlar da iş hukuku’na yani kanuna uygun bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Temel olarak sözleşmeler 4857 Sayılı İş Kanunu‘nda bulunan net hükümlerden oluşur. Fakat yazılı sözleşmeler de bazı özel hükümlere de yer verilmesi gerekebilir. Mesela işçinin deneme süresinin olup olmadığı, ücreti, ücret ödeme günü, haftalık çalışma süresi vb. gibi özel durumlar iş sözleşmesinde hüküm altına alınmaktadır.
İş sözleşmesinin varlığı işverenin sorumluluğundadır.
Başlıktan da anlaşılacağı üzere, işçinin böyle bir zorunluluğu bulunmamaktadır. İş sözleşmesinin varlığı işvereni bağlar ve tamamen işvereninin sorumluluğudur. İş sözleşmesinin yazılı olarak olmaması işveren nazarında, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 99. Maddesine göre idari para cezasına işarettir. Bknz: iş kanunu madde 99
Özetlememiz gerekir ise şayet;
İş sözleşmesi imzalamadan çalışmak işçi için bir sorun teşkil etmemektedir. Bu durum işverenin sorumluluğundadır ve karşılığında idari para cezası uygulanır.
İşçi ve işveren arasında yapılan iş sözleşmeleri her zaman 4857 Sayılı İş Kanunu’na uygun bir şekilde düzenlenmelidir. İş Kanunu’na uygun olmayan şartlar da düzenlenen iş sözleşmeleri taraflar arasında imza altına alında dahi hükmünü kaybeder.
Bununla beraber, taraflar arasında İş sözleşmesi var ise itilaflı noktalar da nasıl 4857 Sayılı İş Kanunu esas alınıyor ise, işçi ve işveren arasında iş sözleşmesi olmasa da değişen bir şey olmayacaktır. Taraflar her zaman 4857 Sayılı İş Kanunu’nu esas almak zorundadır. Bu neden ile olası bir problem de tüm hakları talep etme konusunda iş sözlemesinin yazılı bir şekilde olmaması taraflara dezavantaj sağlamamaktadır. Taraflar eğer bir itilaf durumu söz konusu ise, alacakları ile ilgili talepte bulunabilir.
