Senelik fazla mesai 270 saati geçemez
İşverenler çalıştırdıkları işçilerine bir takvim yılı içerisinde en fazla 270 saat fazla mesai yaptırılabiliyor. İşçi kendisinin paraya ihtiyacı olduğunu söyleyip, bu duruma rıza gösterse dahi, yılda 270 saatten daha fazla mesai yapması yasaktır.
4857 Sayılı İş Kanunu’na göre bir çalışan haftada en fazla 45 saat çalışabilir. İşçinin fazla çalışma yapması ona normal ücretinden daha fazla bir gelir getirir. İşveren, işçiyi fazla çalıştırdığı her bir saat için saat ücretinin yüzde 50’si kadar zamlı ödeme yapmak zorundadır.
Fazla mesai nedir?
4857 Sayılı İş Kanunu‘na göre haftalık çalışma süresi 45 saatir. Dolayısıyla hafta içerisinde 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai olarak değerlendirilir. Fazla mesai yaptırılmasının nedenleri kanunda belirtilmiştir. Sürekli şekilde fazla mesai yaptırılması kanuna aykırıdır. Bir işçi yılda en fazla 270 saat fazla mesai yapabilir. İşçi kendisi rıza gösterse bile yılda 270 saatten daha çok fazla mesai yapamaz. Yıllık fazla mesai süresi hesaplanırken, yarım saatten kısa fazla mesailer yarım saat, yarım saatten uzun, bir saatten kısa fazla mesailerin bir saat olarak değerlendirilir.
4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 63. Maddesi’nde konuyla ilgili;
Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.
Başlıklar
Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.
Çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Sağlık kuralları bakımından günde ancak yedibuçuk saat ve daha az çalışılması gereken işler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
İfadelerine yer verilmiştir.
İşveren muhakkak işçisinden onay almak durumundadır.
İşveren, fazla mesai ve fazla sürelerle çalışma için işçilerden her yılbaşında yazılı muvafakat almak zorundadır. İşçiden alınmayan onay fazla çalışmaya engel olmaktadır. İşveren işçisine fazla mesai yaptırmak istiyor ise işçiden muhakkak yazılı onay almak zorundadır. Bknz: Zorla fazla mesai yaptırılamaz
İşçi rıza gösterse dahi 270 saatten fazla çalışma yasaktır.
İşçi rıza gösterse de, yılda 270 saatten daha fazla mesai yapamaz. İşçiye verilecek farklı bir işte bu sınırın aşılması veya işçiyi geçici görevle başka bir iş yerine göndermek suretiyle 270 saati geçen fazla çalışma yaptırılması da söz konusu değildir.
Fazla mesaide hak aramak için zaman aşımı süresi 5 yıldır.
İşçiler, fazla mesai için 5 yıl içerisinde dava açabilirler. Ücret alacaklarında zaman aşımı 5 yıl olduğu için fazla mesai alacağı için dava açabilmek için bu süreyi geçirmemek gerekmektedir. Fakat fazla mesai konusunda ispat yükümlülüğü işçiye aittir. Yani işçi fazla mesai yaptığını, işveren de fazla mesaiye karşılık ödeme yaptığını ispat etmek durumundadır. İşçi fazla mesai yaptığını şahitler ve belgeler ile ispatlayabilirse geçmişte yaptığı fakat karşılığını alamadığı fazla mesai ücretlerini yasal faiziyle birlikte alabilir.
Günlük dinlenme süreleri ne kadardır?
Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Servisle iş yerine gelmek için geçirilen zaman da çalışma süresine dahil değildir. Bu nedenle çalışanlar günlük çalışma süresini ara dinlenmeleri çıktıktan sonra ve işbaşı yaptıkları saat üzerinden hesaplamalıdır.
Haftalık 45 saat sınırı aşılabilir ve aşıldığında çalışana fazla mesai karşılığı ücret ödenmesi gerekir. Ancak günde en fazla 11 saat çalışılabilir. Her ne şart altında olursa olsun günde 11 saatten fazla çalışılamaz. İşçinin rızası olsa bile 11 saatten fazla çalışmaya izin verilmez. Örneğin bir işletme de sabah 08:00’de iş başı yapılıyorsa, 1 saat ara dinlenme sonrasında o günkü çalışma maksimum saat 20:00’de sonlanması gerekmektedir.
