İşçi sürekli gece vardiyasında çalıştırılabilir mi?

Soru: Merhaba, özel bir işletmede operatör olarak çalışıyorum. İşim gereği sürekli gece mesaisi yapıyorum. Bu durum ilk başlarda beni rahatsız etmiyordu ama artık bu durumdan yoruldum. Gündüz uykusu bana yeterli gelmiyor ve artık gece çalışmak istemiyorum. Henüz işverenim ile konuşmadım ama bir taraftan da işimden olmak istemiyorum. İşçi sürekli gece vardiyasında çalıştırılabilir mi? Haklarım nelerdir? Bana geri dönebilirseniz çok mutlu olurum. İyi çalışmalar.

Cevap:

Merhabalar,

Gece çalışması 4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 69. maddesinde hüküm altına alınmıştır. Bu hükme göre; Gece çalışması “en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her halde en fazla on bir saat süren dönem” olarak belirlenmiştir.

Gece çalışması, faaliyetin günün 24 saatinde kesintisiz sürdürülmek zorunda kalındığı; faaliyetin en azından günün gündüz bölümünü aşıp gece de devam ettiği ve bu bakımdan da günlük çalışmanın vardiya adı altında ayrı işçi grupları oluşturulması ve bir kısmı gündüz bir kısmı gece döneminde çalıştırılmak suretiyle yapıldığı iş yerlerinde söz konusudur. Bu bağlamda günün 24 saati kesintisiz faaliyetin gerekmediği diğer iş yerleri ve işlerde zorunluluk yoksa genel kural olarak gece çalışması yapılmaz. Yine aynı kanunun 69. maddesinde, “Gece işletmelerinde ekonomik zorunluluk bulunmayan iş yerlerinde işçilerin gece çalışmasını yasak etmek üzere yönetmelikler çıkarılabilir” hükmüne yer verilmektedir.

Eğer, iş yeriniz gece çalışmayı gerektirecek nitelikte bir iş yeri değilse, bu durumda 4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 69. maddesi gereğince itiraz edebilirsiniz.

Gece çalışması 7,5 saati geçemez.

Fakat, 2015 yılında yapılan bir torba yasa değişikliği ile 4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 69. maddesi’ne, “ turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir ” hükmü getirilmiştir. Dolayısıyla gece çalışması, artık 7.5 saati yukarıda belirtilen iş kollarında olmak ve işçinin yazılı onayının bulunması durumunda aşılabilecektir.

Öte yandan postalar halinde (vardiyalı) işçi çalıştırılan iş yerlerinde, postalar birbirinin yerini alacak şekilde düzenlenir. En fazla bir iş haftası gece çalıştırılan işçi, sonra gelen hafta gündüz çalıştırılır. Yani işçinin sürekli gece çalıştırılması hukuka aykırıdır.

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in işçi postalarında değişme süresi başlıklı 8. maddesinde,

“Gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları çalıştırılarak yürütülen işlerde postalar; en fazla bir iş haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci iş haftasında gündüz çalıştırılmaları suretiyle ve postalar birbirlerinin yerini alacak şekilde düzenlenir.”

Zorunluluk olmadıkça işçilerin postaları değiştirilemez. Ancak 4857 sayılı İş Kanununun 69. maddesi uyarınca, gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgeleyen işçiye işveren, olanakların elverdiği ölçüde gündüz postasında durumuna uygun bir iş verir.

İşin niteliği ve yürütümü, iş sağlığı ve güvenliği göz önünde tutularak, gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir.

İfadelerine yer verilmiştir.

İşçi sürekli gece vardiyasında çalıştırılabilir mi?

İşçinin aralıksız bir şekilde sürekli gece vardiyasında çalıştırılması söz konusu değildir. İşverenler vardiyalı bir şekilde çalışan işçilerinin gece ve gündüz olarak değişmeli bir şekilde postalarını ayarlamaları ve düzenli olarak değişmeli olarak çalışmalarını sağlamalıdır. Ayrıca sürekli gece çalışması nedeniyle sağlık sorunları yaşadığını rapor ile belirleyen işçisine bir daha gece vardiyasında görev vermemelidir. İşveren sizin bu taleplerinize kulak asmamaya devam eder ve siz hala aynı şartlarda çalışmaya devam ederseniz, bu sefer size iş sözleşmenizi haklı neden ile feshetme hakkı doğacaktır. İş sözleşmenizi çalışma şartlarında ki sorunlardan dolayı haklı neden ile feshedip, kıdem tazminatınızı alarak iş yerinden ayrılabilirsiniz.