Gece çalışması ile ilgili her şey
Gece çalışması nedir?
Gece çalışması sadece, faaliyetin günün yirmi dört saatinde kesintisiz olarak sürdürülmesi zorunda kalındığı; faaliyetin en azından günün gündüz bölümünü aşıp gece de devam ettiği ve bu bakımdan da günlük çalışmanın vardiya adı altında ayrı işçi grupları oluşturulması ve bir kısmı gündüz bir kısmı gece döneminde çalıştırılmak suretiyle yapıldığı iş yerlerinde söz konusudur.
Bu neden ile günün yirmi dört saati kesintisiz faaliyetin gerekmediği diğer iş yerleri ve işlerde zorunluluk yoksa gece çalışması yapılamaz.
Gece çalışması kaç saattir?
Çalışma hayatında “gece” en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her halde en fazla onbir saat süren dönemdir.
Bazı işlerin niteliğine ve gereğine göre yahut yurdun bazı bölgelerinin özellikleri bakımından, çalışma hayatına ilişkin “gece” başlangıcının daha geriye alınması veya yaz ve kış saatlerinin ayarlanması, yahut gün döneminin başlama ve bitme saatlerinin belirtilmesi suretiyle birinci fıkradaki hükmün uygulama şekillerini tespit etmek yahut bazı gece çalışmalarına herhangi bir oranda fazla ücret ödenmesi usulünü koymak ve yahut gece işletilmelerinde ekonomik bir zorunluluk bulunmayan iş yerlerinde işçilerin gece çalışmalarını yasak etmek üzere yönetmelikler çıkartılabilir.
İşçilerin gece çalışmaları yedi buçuk saati geçemez.
İşçi sürekli gece çalışması yapabilir mi?
İşçinin aralıksız bir şekilde sürekli gece çalıştırılması söz konusu değildir. İşverenler, vardiyalı bir şekilde çalışan işçilerinin gece ve gündüz olarak değişmeli bir şekilde postalarını ayarlamaları ve düzenli olarak değişmeli olarak çalışmalarını sağlamalıdır.
Gece çalıştırılacak işçi sağlık kontrolünden geçmelidir.
Gece çalıştırılacak işçilerin sağlık durumlarının gece çalışmasına uygun olduğu, işe başlamadan önce alınacak sağlık raporu ile belgelenir. Gece çalıştırılan işçiler en geç iki yılda bir defa işveren tarafından periyodik sağlık kontrolünden geçirilirler. İşçilerinin sağlık kontrollerinin masrafları işveren tarafından karşılanır.
Gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgeleyen işçiye işveren, mümkünse gündüz postasında durumuna uygun bir iş verir.
Gece çalışmasında ara dinlenmesi ne kadardır?
Hepimizin bildiği gibi işçilere haftanın bir gününde 24 saatten az olmamak üzere hafta tatili verilmesi zorunludur. Ayrıca mesai saatleri içinde de bir takım ara dinlenmesi verilmesi yasal bir gerekliliktir.
Ara dinlenme süreleri 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 68. Maddesi‘nde işçinin o günkü toplam çalışma saatine paralel olarak düzenlenmiştir.
Buna göre;
- 4 saat veya daha kısa süreli işlerde 15 dakika,
- 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar (7,5 saat dahil) süreli işlerde 30 dakika,
- 7,5 saatten fazla süreli işlerde 60 dakika,
Olarak verilir.
Gece çalışması 7,5 saati geçemeyeceği için ara dinlenme süresi de 30 dakika olarak belirlenmiştir.
Kadın işçilerin gece postasında çalıştırılma süresi ne kadardır?
Kadın işçiler her ne şekilde olursa olsun gece postasında yedi buçuk saatten fazla çalıştırılması söz konusu değildir.
İşveren gece vardiyası için servis ayarlamak zorunda mı?
Belediye sınırları dışındaki her türlü iş yeri işverenleri ile belediye sınırları içinde olmakla beraber, posta değişim saatlerinde alışılmış araçlarla gidip gelme zorluğu bulunan iş yerleri için işverenler, gece postalarında çalıştıracakları kadın işçileri, sağlayacakları uygun araçlarla ikametgahlarına en yakın merkezden iş yerine götürüp getirmekle yükümlüdür.
Kadın işçilerin eşleri de gece postalarında çalıştırılabilir mi?
Kadın işçinin kocası da işin postalar halinde yürütüldüğü aynı veya farklı bir iş yerinde çalışıyor ise, kadın işçinin isteği üzerine, gece çalıştırılması, kocasının çalıştığı gece postasına rastlamayacak şekilde düzenlenmelidir.
Kimlerin gece çalışması yasaktır?
Bu konu 4857 Sayılı İş Kanunu‘nun 73 maddesi’nde hüküm altına alınmıştır.
İlgili kanuna göre;
Sanayiye ait işlerde, on sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır.
On sekiz yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir.
Gebe işçi gece çalıştırılabilir mi?
Gebe olan kadın işçiler gece vardiyasında çalıştırılmaları söz konusu değildir. Gebe olduğu doktor raporuyla tespit edildiği tarihten itibaren doğum sonrasında doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 6. ayın sonuna kadar gece çalışması yapamazlar. Bu süre doktor raporuyla bir yıla kadar uzatılabilir.
