Lokavt ne demektir? Lokavt şartları nelerdir?
Genel anlamda lokavt, toplu iş uyuşmazlıklarında işverenlerin işçi tarafına isteklerini kabul ettirebilmek için işçileri topluca işten uzaklaştırmalarıdır.
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 59. maddesinin 1. fıkrasında lokavt, “işyerinde faaliyetin tamamen durmasına sebep olacak tarzda, işveren veya işveren vekili tarafından kendi teşebbüsü ile veya bir işveren kuruluşunun verdiği karara uyarak işçilerin topluca işten uzaklaştırılması ”şeklinde tanımlanmıştır.
Bu tanımdan yola çıkarak lokavtın unsurlarını iki grupta toplamak mümkündür.
Bunlardan ilki, işçilerin faaliyetin tamamen durmasına sebep olacak tarzda topluca işten uzaklaştırılması, İkincisi ise, lokavtın işveren veya işveren vekilinin ya da işveren kuruluşunun kararı ile gerçekleşmesidir.
Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 59. maddesinin 2. fıkrasında da kanuni lokavttan söz edilmiştir. Buna göre, “toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması ve işçi sendikasının grev kararı alması halinde, bu Kanun hükümlerine uygun olarak yapılan lokavt kanuni lokavt” olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma göre, kanuni lokavtın iki unsuru vardır.
- Toplu iş sözleşmesi yapılması sırasında çıkar uyuşmazlığı çıkması ve işçi sendikasının grev kararı almış olması,
- Lokavtın, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun hükümlerinde öngörülen usul ve şekil şartlarına uygun olarak yapılmasıdır.
Bir işyerinde Lokavt kararı alınabilmesinin ön şartı, o işyerinde yetkili sendikanın grev kararı almış olmasına bağlı olduğu gibi lokavtın uygulanabilmesi için ise işçilerin greve çıkmış olmaları şarttır. Yani, işçi sendikası grev kararı almadan, lokavt kararı alınamaz, işçiler greve çıkmadan işveren de lokavtı uygulayamaz.
Lokavt süresince işyerinde çalışma olmamalıdır.
2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev Lokavt (TİSGLK) Kanunu gereğince lokavtın gerçekleşmesi için;
- İşyerinde grev kararı alınmış olması,
- İşçilerin greve çıkmış olması,
Gerekmektedir.
Lokavt uygulanması için ise aşağıdaki şartlarıbn yerine getirilmesi gerekmektedir.
- İşyerinde faaliyet tamamen durmalıdır,
- Lokavt kararını işveren (veya vekili) veya işveren sendikası kararı almış olmalıdır,
- İşçiler topluca işyerinden çıkarılmalıdır.
İşveren altı gün içerisinde lokavt kararı alabilir.
TİSGLK hükümleri gereğince, “Uyuşmazlığın tarafı olan işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren, işçi sendikasının almış olduğu grev kararının kendisine tebliğinden itibaren altı işgünü içinde lokavt kararı alabilir. Grev kararı uyuşmazlığın kapsamındaki işyerlerinin bir kısmı için alınmış olsa dahi lokavt kararı o uyuşmazlığın kapsamındaki başka işyerleri için de alınabilir.”
Lokavta uğrayan işçilere ücret ödenir mi?
Gerek grev ve gerekse lokavt uygulanmaya başlandığı andan itibaren işçilerin hizmet akitleri askıya alınır. Yani bu süreler boyunca işçi işyerinde çalışmak zorunda olmadığı gibi işveren de ücret ödemek zorunda değildir. Yani, her iki durumda olduğu gibi taraflar hizmet sözleşmesi gereğince kendilerine düşen sorumlulukları yerine getirme hakkı askıya alınır.
Grev ve lokavt birbirinden farklıdır.
Grev ile lokavtı birbirine karıştırmamak gerekmektedir. Grev kararı alınmadan lokavt kararı alınamaz, grev uygulanmaya geçilmeden lokavt uygulanamaz ama iş bitime geldiğinden her ikisi birbirinden bağımsızdır. Yani grevin uygulanmasına son verilmesi lokavtın, lokavtın uygulanmasına son verilmesi grevin kaldırılmasını gerektirmez.
