İşe girişlerler de sağlık raporu alınması zorunlu mudur?
İşverenler işe alacakları işçileri yaptıracakları işe uygun olup olmadığını, bir sağlık raporuyla saptamak ve raporda belirtilen hususları dikkate alarak işçiyi işletmesinde ki uygun olduğu işte çalıştırmamakla yükümlüdürler.
Ağır ve Tehlikeli işler
4857 sayılı İş Kanunu‘nun 86. maddesinde,
“Ağır ve tehlikeli işlerde çalışacak işçilerin işe girişinde veya işin devamı süresince en az yılda bir, bedence bu işlere elverişli ve dayanıklı oldukları işyeri hekimi, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırası ile en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu, sağlık ocağı, hükümet veya belediye hekimleri tarafından verilmiş muayene raporları olmadıkça, bu gibilerin işe alınmaları veya işte çalıştırılmaları yasaktır.” denilerek işçiler için hangi sıraya göre sağlık raporu alınacağı hükme bağlanmıştır.
Bu nedenle, özellikle ağır ve tehlikeli işlerde işverenlerin sağlık raporu olmadan işçi çalıştırmasının çok büyük sakıncaları bulunmaktadır. Sağlık raporunda, sigortalının çalışacağı işe elverişli ve dayanıklı olduğunun, işin niteliği ve koşulları bakımından vücut yapılarının dayanıklı bulunduğunun ve çalışmaya devam etmelerinde sakınca olmadığının belirtilmesi gerekmektedir. Muayene yapan doktor tarafından “Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışan İşçilere Ait İşe Giriş Sağlık Raporu” düzenlenmelidir. Sağlık Ocakları tarafından düzenlenmiş ve kişinin “sağlam” bulunduğunu belirten raporlar, işçinin bünyece yaptığı işe elverişli olduğunu belirtmemesi nedeniyle geçerli sayılmamaktadır. O nedenle sadece sağlık ocaklarından alınan sağlık raporlarının herhangi bir geçerliliği bulunmamaktadır.
Çocuk, genç ve kadın işçiler
4857 sayılı İş Kanunu‘nun 85. maddesi, birinci fıkrasında,
“16 yaşını doldurmamış genç işçiler ve çocukların ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamayacağı“ ve aynı Kanun’un 87. maddesinde, “On dört yaşından on sekiz yaşına kadar (on sekiz dahil) çocuk ve genç işçilerin işe alınmalarından önce işyeri hekimi, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırası ile en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu, sağlık ocağı, hükümet veya belediye hekimlerine muayene ettirilerek işin niteliğine ve şartlarına göre vücut yapılarının dayanıklı olduğunun raporla belirtilmesi ve bunların on sekiz yaşını dolduruncaya kadar altı ayda bir defa aynı şekilde doktor muayenesinden geçirilerek bu işte çalışmaya devamlarına bir sakınca olup olmadığının kontrol ettirilmesi ve bütün bu raporların işyerinde saklanarak yetkili memurların isteği üzerine kendilerine gösterilmesinin zorunlu olduğu“ hükme bağlanmıştır.
Sağlık Raporu nasıl alınacak?
Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılacak işçiler (kadınlar dahil) ile 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçilerin işe girişlerinde, işin niteliğine ve şartlarına göre bedence bu işlere elverişli ve dayanıklı olduklarının fizik muayene ve gerektiğinde laboratuar bulgularına dayanılarak hazırlanan hekim raporu ile belirlenmesi zorunludur. İşin devamı süresince de bu işlerde çalıştırılmalarında bir sakınca olmadığının 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçiler için en az 6 ayda bir, diğerleri için de en az yılda bir defa hekim raporu ile tespiti zorunludur. Bu raporlar işyeri hekimi, işyeri ortak sağlık birimi, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırasıyla en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu, Sağlık Ocağı, Hükümet veya belediye hekimleri tarafından verilir.
Sağlık Bakanlığı’nın görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışacaklara Ait İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu kullanılacaktır.
Sağlık raporu alınmamış herhangi bir işçinin ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması yasaktır. İşçilerin gerek ilk işe girişlerinde gerekse periyodik muayenelerinde belirlenen sağlık durumları ile diğer gerekli bilgiler bu raporlara işlenir.
Bu raporlar, işletmeler de gerçekleşebilecek olan bir teftiş esnasında İş ve SGK müfettişlerine her istenildiğinde gösterilmek üzere işveren veya yetkilisi tarafından, kişilerin bilgilerinin gizliliğine özen göstererek işyerlerindeki özlük dosyalarının kişisel sağlık bölümünde saklanır.
İşyeri hekimi tarafından verilen rapora itiraz halinde, işçi en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu Hastanesi Sağlık Kurulu’nca muayeneye tabi tutulur. Sağlık kurulundan alınan rapor kesindir.
İş yerinden ilişkileri kesilerek yeni bir işe giren işçilerin bu raporları veya örnekleri yeni işveren veya vekilinin isteği halinde o iş yerine verilebilir.
